mv komutu ile dosyalari baska bir dizine, hatta dizinleri baska dizinlere tasiyabilirsiniz. Bu islemin sonunda orjinal dizini'in icindeki dosyalarin isimlerinde bir degisiklik olmaz. Mv komutu DOS'taki rename ve move komutuna benzer, ancak onlardan cok daha beceriklidir.

Unix'te dosyalari silmek icin rm komutu kullanilir. Aslinda rm'nin yaptigi sey dosyanin sahip oldugu linklerden birini cikarmaktir. Eger dosyanin sadece bir link'i varsa sonucta dosya silinir.

DIKKAT : Unix'te DOS'takine benzer bir UNDELETE komutu yoktur (mimarilerinin farkli olmasindan dolayi) bu sebeple dosyalarinizi silerken cok dikkatli olmaniz gerekir. Eger bir dosya'yi yanlislikla silerseniz, system sorumlunuza basvurun, belki backup'lardan dosyanizi geri getirebilir.

        PID    TTY   STAT   TIME COMMAND
      81024  pts/7    R     0:00 ps x 
     113626      -    S     0:00 xterm 
     117927  pts/7    S     0:00 -csh 
     125165  pts/5    S     0:05 telnet rorqual 
     129499 pts/12    S     0:00 -csh 
     132296  pts/5    S     0:00 -usr/local/bin/tcsh 
     167106      -    S     0:06 aixterm 
     198577      -    S     0:00 sh /usr/bin/X11/startx -t -wait 
     231908 pts/12    S     0:00 telnet rorqual 
     236990      -    S     0:00 mwm 
     244646      -    S     0:00 xterm

PID numaralari ps komutu ile gorunur.Bir cok sinyal tanimlanabilir. Bunlardan -9 islemi oldurur.

Bulundugum dizinden itibaren tum alt-dizinlerdeki "sezen" ile baslayan dosyalari bulmak icin;

Not1 : Burada arayacagim dosyada wildcard kullandigim icin " " isaretini kullandim. Eger dosyanin tam ismini biliyorsaniz buna gerek yoktur.

Not2 : Eger bir aramayi root'tan ( / ) baslatirsaniz cok buyuk olasilikla bazi dosyalari okumaya izininiz olmadigi icin size bunu belirten bir uyari mesaji verilecektir, ve bu mesajlar arasinda aradiginiz sey ekrana yazilsa bile bunu gozden kacirabilirsiniz. Bu sebeple ciktiyi bir dosyaya yoneltip, daha sonra o dosyayi okumanizda fayda vardir.

Kullanicinin sifrelerini degistirmek icin passwd programi kullanilir. Bazi systemlerde yppasswd olarakta gecebilir. Bu komut'u yazdiktan sonra sizden ilk olarak eski sifreniz ardindan yeni sifreniz sorulacaktir. Daha sonra tekrar yeni sifreniz kontrol amaci ile sorulur. Eger bir hata yapmadiysaniz sifreniz degistirilir.

Icinde noktalama isareti,rakam,bosluk ve hatta kontrol karakterleri bulunduran sifreler secin. Icinde bunlardan bir tane bile olsa boyle bir sifrenin bulunma olasiligi son derece dusuktur. Eger bu karakterlerin sayisini arttirirsaniz bulunma olasiligi kat kat duser.

Tabii guzel sifre secereken bunlarin kolaylikla unutulmayacak seyler olmamasinada dikkat etmeniz gerekir ! . Ayrica sifrelerinizi ASLA biryere yazmayin !.

Goruldugu gibi en soldaki kisim 10 tane alandan olusmaktadir. Bunlarinin ilk'i dosyanin niteligini ( dizin yada dosya ) sonraki 9'u da o dosyanin izinlerini gosterir.

Eger en soldaki alan "d" ile baslarsa bu onun bir dizin oldugunu, "-" ile baslarsa normal bir dosya oldugunu gosterir ( buarada unix'te her dizin ozel bir dosyadir ! )

Bu ilk karakterden sonra gelen 9 karakter de kendi aralarinda 3 gruba bolunur.

gibi bir dosya bu dosyanin herkes tarafindan okunabilir oldugunu, ama sadece o dosyanin sahibi tarafindan yazilabilir oldugunu gosterir.

ORANTILI IZIN KODLARI

1- du komutu. du komutu bunundugunuz dizinden itibaren tum alt dizinleri tarayarak block cinsinden nekadar yer kapladigini gosterir.Block size'lari genelde 512 byte'tir bu sebeple cikan sayiyi iki'ye bolerek o dizinin nekadar yer kapladigini gorebilirsiniz. En asagidada toplam miktar belirtilir.

2- quota komutu. quota komutu toplam olarak nekadar yer kapladiginizi ve sizin nekadar yazma hakkinizin oldugunu gosterir. Ayni zamanda eger gecici disk sinirinizi astiysaniz, kalan gun miktari vs. gibi bilgileride gosterir.

w komutu sistemin yuku, ve calisanlarin faaliyetleri konusunda bazi bilgiler verir. Komutu calistirdiktan sonra cikan bilgilerden ilki, sistem hakkindadir : sistem saati, o anda kac kisinin acik oldugu, ve sistemin yuku gibi.. Sistem yuku genelde 0 ile 40 arasinda degisen bir deger ile gosterilir. Eger sistemin yuku 0-5 arasinda ise fazla yuklu olmadigini soyleyebiliriz o anda sistemin. Ancak bazi cok kullanicili yada agir islerin yapildigi makinlerde bu sayi 5 ten cok cok fazla olabilir.

Bu ilk satirin ardindan gelen satirlarda siralar halinde kullanicilarla ilgili bilgiler bununur. Soldan saga dogru ;

Sh tabanli shellerde ( sh, ksh vs.) :

A.14-) Bir dosyanin icini gormek icin hangi programlari kullanabilirim ?

Bir dosyanin icine bakmaya yarar. Dosyanin icerigi hicbir sekilde durmadan ekrandan akip gecer. Boylari kucuk olan dosyalara bakmak icin kullanilabilir, ancak buyuk dosyalara bakmak icin ugun degildir. Ancak baska amaclar icin kullanilabilir ornegin :

komutu file1 dosyasinin icerigini file2 dosyasinin arkasina kopyalar. Bu islem sonunda file1'in iceriginde bir degisiklik olmaz.

Bir dosyanin icerigini ekranda gormek icin kullanilir, ancak cat'ta oldugu gibi dosya'nin icerigi ekrandan kayip gecmez. Her sayfanin sonunda ekrannin sol alt kosesinde --More--(x%) seklinde bir yazi belirir. Buradaki x' dosyanin yuzde kacinin goruldugunu gosterir. Bu dosyanin buyuklugu hakkinda size bilgi verebilir. --More--(x%) yazisini gordukten sonra asagidaki tus'lari kullanabilirsiniz.

More ve vi programlarinin bir karisimidir denilebilir. Ileri oldugu gibi geriye dogruda kolaylikla islem yapilabilmesini saglar.

More ve less'in karisimidir denebilir. Ikisininde farkli ozelliklerini almistir. Eger systeminizde varsa bunu kullanmanizi tavsiye ederim. 'h' ile kullanilan tuslar hakkinda bir bilgi alabilirsiniz.

Kullanim : nroff (secenekler) (dosyalar)

Satirlarin altini cizmek: Bir satirin icerdigi tum kelimelerin alti cizdirilebilir.(.ul n) kullanilir.Istenirse bir kelime veya bir kelime grubunun alti cizilebilir.Alti cizilecek kelimenin ayri Alti cizilecek kelimenin ayri bir satira kaydedilmasi ve (.ul) komutunu kullanmak gerek.

B.1-) pico

Pico yeni baslayan kullanicilar icin oldukca ideal bir editordur. Vi yada emacs taki gibi ESC modlari olmadigi icin kullanimi yeni baslayan bir kullanici icin hayli kolaydir,ancak malesef onlar kadar yetenekli degildir. Editor'e girdiginizde temel komutlar ekranin altinda gorunur.

Pico ve emacs gibi Joe de bir ascii text editoru, ancak piconun hantalligi ve yetersizligi ile emacsin fazla karisikligi bu editorde giderilmis. Genel olarak bu tur bir editorde aranan butun ozellikler fazlasiyla icerilmis.

B.2.2-) Joe nereden temin edilebilir ?

Joe genellikle dogrudan sistem gorevlileri tarafindan sistemde bulundurulmamaktadir. Kaynak kodunu bulup kendiniz compile etmeniz gerekmekte. Program kaynagi oldukca esnek oldugundan compile isleminde bir sorun ile karsilasilmasi olasiligi oldukca dusuk. Joe editorun en son surumu 2.8 dir ve FTP araciligiyla kolaylikla alinabilir.

B.2.3-) Joe mu pico mu ? Elbette ki joe.

B.2.4-) Joe hayranlari var mi ? Evet var, basta ben olmak uzere.

B.2.5-) Joe kullanirken cesitli sorunlar yasiyorum ?

B.2.6-) Joe neler yapar ?

Yazi boyunca ^ ile gosterilen isaret, CTRL tusunu ifade etmektedir. Yani ^A ile anlatilmak istenen CTRL ile A tuslarinin ayni anda basilmasidir.

Asagida anlatilan butun komutlar ^KH ile ekrana gelen yardim menusunden alinmistir. Bir sonraki yardim ekranina gecmek icin ESC . ve bir onceki yardim ekranina donmek icin ESC , tuslarina basin. Yardim menusunden cikmak icin tekrar ^KH kombinasyonunu kullanin.

Arama islemine baslandiginda once aranacak dizin sorulur, sonra birkac secenek cikar karsimiza :

B.2.7-) SON BIR SOZ ?

Vi editorunun icinde UNIX komutu kullanildiktan sonra tekrar editore donmek icin CTR-d veya :exit gecerlidir.

Klasik 'mail' programi cok eski ve kullanissiz bir mail programidir. Curses ve Xwindows tabanli daha gelismis mail programlarinin cikmasindan sonra pek kullanim alani kalmamistir.

Pine curses tabanli bir mail programidir. Kullaniminin kolay olmasinin yaninda, oldukca gelismis ozellikleri olan bir programdir. Aliaslar ve folder'lar olusturmaniza olanak verir. Mail islemlerinin yaninda News servisleri araciligi ile news gruplarina ulasmanizida saglar.

Secenekleri "pine -h" yazarak gorebilirsiniz. Ancak bu fazla kullanilmayan bir ozelliktir, zira yapilan islemlerin cogu pine session'unun icinden yapilabilir.

 PINE 3.91   MAIN MENU                        Folder: INBOX  0 
Messages   


     ?     HELP               -  Get help using Pine

     C     COMPOSE MESSAGE    -  Compose and send/post a message

     I     FOLDER INDEX       -  View messages in current folder

     L     FOLDER LIST        -  Select a folder OR news group to view

     A     ADDRESS BOOK       -  Update address book

     S     SETUP              -  Configure or update Pine

     Q     QUIT               -  Exit the Pine program



   Copyright 1989-1994.  PINE is a trademark of the University of Washington.
                    [Folder "INBOX" opened with 0 messages]
? Help                     P PrevCmd                  R Reages]
? Help                     P PrevCmd                  R RelNotes
O OTHER CMDS L [ListFldrs] N NextCmd                  K KBLock

gibi bir menu gelir. Cesitli secenekler arasinda ok tuslari ile gezinebilirsiniz. Enter'e bastiginizda o secenegi secmis olursunuz.

  ?     HELP               -  Get help using Pine

Pine ile ilgili genis bir bilgi verir. Tecrubeli bir kullanici olsaniliz bile bu kismi okumanizda fayda vardir.

  C     COMPOSE MESSAGE    -  Compose and send/post a message

Mail mesaji yollamanizi saglar. Enter e bastiktan sonra'da asagidaki gibi bir ekran ile karsilasmaniz gerekir.

To      : 
Cc      : 
Attchmnt: 
Subject : 
----- Message Text -----

To      : yguven@newton.physics.metu.edu.tr
Cc      : 
Attchmnt: 
Subject : deneme..
----- Message Text -----

Merhaba, 
Bugun ne guzel birgun degilmi ? :)
murat.
-- o --
Murat Balci / METU Biology

Tum bu islemlerin bitmesinden sonra ^X ile mail'inizi yollayabilirsiniz. (mail'i yazma sirasinda kullanabileceginiz komutlar asagida belirtilecektir). Normal olarak, eger siz aksini belirtmediyseniz, pine pico editor'unu kullanir.

  I     FOLDER INDEX       -  View messages in current folder

   L     FOLDER LIST        -  Select a folder OR news group to view

Eger baska bir folder acmak istiyorsaniz bu kisma girip, oklar ile istediginiz folder'i secebilirsiniz.

    A     ADDRESS BOOK       -  Update address book

Adress book kismi, Alias'alrinizi tanimladiginiz kisimdir. Cok sik yazistiginiz kisileri buraya kaydedip, onlara kisa bir isim verirseniz, her mail yolladiginizda uzun uzun godereceginiz kisi(ler)in adresini yazmaniza gerek kalmadan mail yollayabilirsiniz.

  S     SETUP              -  Configure or update Pine

Pine ile ilgilie pekcok secenegin degistirildigi kisim burasidir. Icine girdiginizde goreceginiz gibi pekcok degisik secenek vardir. Bunlari kimi yerde ENTER'e basrak kimi yerdede yazili degeri kendiniz degistirerek degistirebilirsiniz. Ayrica herhangi bir yerde iken ?'e basarak yardim alabilirsiniz.

  Q     QUIT               -  Exit the Pine program

ICINDEKILER

Ana Menu	1
Mektup Okuma	1
Vi Editoru	3
Yeni Mektup	4
Cikis		4

  
-----------------------------------------------------------------------
   Mailbox is '/usr/spool/mail/kursad' with 3 messages [ELM 2.4 PL21]
 
 
  N  1   Jan 23 Ahmet    (17)   Internet
  N  2   Jan 23 root   (15)   elm hakkinda
  N  3   Jan 23 mehmet   (15)   deneme
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   You can use any of the following commands by pressing the first character;
 d)elete or u)ndelete mail,  m)ail a message,  r)eply or f)orward mail,  q)uit
    To read a message, press .  j = move down, k = move up, ? = help
 
Command:

Parlak bir satir, ya da ok isareti aktif, secilmis bir mektubu belirler. Ok tuslari yardimiyla istenen mektup secilebilir.

-----------------------------------------------------------------------
Message 2/3  From root                  Jan 23, 95 06:24:29 pm +0300
 
 
Subject: elm hakkinda
To: kursad
Date: Mon, 23 Jan 1995 18:24:29 +0300 (EET)
 

elmi nasil kullanabilirim acaba?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Command ('i' to return to index):
-----------------------------------------------------------------------
Sekil 2. Mektup okuma ekran gorunumu

Bu mektubu okuduk, eger buna cevap vermek istiyorsak, ana menude cevap verilecek mektup secildikten sonra 'r' harfine basmamiz gerekir. r harfine bastigimizda ekranin en altina soyle bir mesaj gelir:

------------------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message                              Copy message? (y/n) n
------------------------------------------------------------------------------

Bu soruya, orjinal mesaji kopyalayim mi soruna evet(yes) derseniz orjinal mesaj da cevap olarak gondereceginiz mesajin icine alinir. Eger y harfine basarsak, su ekran gelir:

-------------------------------------------------------------------
Command: Reply to message      
To: root
Subject of message: Re: elm hakkinda
---------------------------------------------------------------------------

Konuyu isterseniz degistirebilirsiniz. Degistirmek istemiyorsaniz, ENTER'a basiniz. Ekranin en altina su mesaj eklenir:

---------------------------------------------------------------------------
Copies to:
---------------------------------------------------------------------------

Kopyalarin kime gitmesini istiyorsaniz onlarin email adreslerini yazmaniz gerekir. Birsey yazmadan gecmek isterseniz ENTER'a basiniz. ENTER'a basip gecerseniz, ekran gorunumu soyle olur:

---------------------------------------------------------------------------
>
> elmi nasil kullanabilirim acaba?
>
 
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
"/tmp/snd.22847" 4 lines, 42 characters
---------------------------------------------------------------------------
Sekil 6. Cevap verme adim 4.  vi editoru gorunumu

-----------------------------------------------------------------------------
Please choose one of the following options by parenthesized letter: s
             e)dit message, edit h)eaders, s)end it, or f)orget it.
-----------------------------------------------------------------------------
Sekil 7. Cevap verme adim 5.

Bu harflerden birine bastiktan sonra ENTER'a basmak gerekir. ENTER'a basildiginda, ana ekrana donersiniz ve en altta bir mesaj gorunur:

----------------------------------------------------------------------------
Send the message to:
----------------------------------------------------------------------------
Sekil 9. Yeni mektup.

D.1-) COMRPESS, UNCOMPRESS:

D.1.1-) BU PROGRAMI NASIL KULLANIRIM? Yine de compress'in hala kullanildigi gozonunde bulundurularak, bir kac soz soylemeli. Sikistirilmis dosya yaratmak icin:

D.1.2-) .Z UZANTILI BIR DOSYAYI GZIP FORMATINA CEVIREBILIR MIYIM? Tabii, dilerseniz once uncompress edip, gziple sikistirirsiniz; dilerseniz znew isimli programi kullanabilirsiniz.

D.2.1-) BU PROGRAMI NERDEN BULURUM? UNIX sistemlerinde kurulu olarak gelmesi gerek. Yoksa, ftp://ftp.metu.edu.tr:/pub/mirrors/gnu ftp://ftp.metu.edu.tr:/pub/mirrors/simtel/msdos/compress (dos icin)

D.2.3-) GZIP ILE SIKISTIRILMIS BIR METIN DOSYASINI ACIP, CAT KOMUTUYLA GORMEKTEN DAHA KOLAY BIR YOL VAR MI?

D.2.4-) BIR DIZINI SIKISTIRABILIR MIYIM? Hem evet, hem hayir. Eger dizini sikistirmaktan kastiniz dizinin icindeki tum dosyalari sikistirmaksa evet, bunun icin komut satiriniza -r parametresini ekleyeceksiniz. -r parametresinden sonra gzip adi gecen dizini ve onun tum altdizinlerini sikistirir. Yok eger dizinin sikistirilmis tek arsiv dosyasi haline getirilmesi ise hayir. Bunun icin dizinin tar komutu ile arsivini alip, gzip ile o arsivi sikistirmaniz gerekecek.

D.3-) TAR (Tape Archive) UNIX sistemlerinin standart arsiv programi.

D.3.1-) .TAR'LI BIR DOSYAYI NASIL ACARIM? Ayrintili bilgi icin man tar komutunu kullanin. Ya da sadece tar deyin. Tar'in compress ve gzip'den farkli olarak bir cok parametresi vardir. .tar uzantili bir dosyayi acmak icin. Tar'i acma parametresi x'tir. Ancak TAR default olarak /dev/rmtnh'den okumak isteyecegi icin bir de dosya adi vermeniz gerek. Bunu da -f parametresi ile yaziyorsunuz. Yani:

tar -xf dosyaadi.tar 

D.3.2-) BIR TAR ARSIVI NASIL YARATIRIM? Tar'a bir arsiv yaratmasinin soylemenin yolu c parametresi. -f ile de arsivin adini veriyorsunuz. Yani: tar -cf dosyaadi.tar /dosyalarin/dizini seklinde bir komut verirseniz, isteginiz gerceklesecektir.

D.3.3-) YUKARIDAKI SEKILDE ARSIV YARATINCA, TAR LINKLERIN SADECE ISIMLERINI ALIYOR? Evet, tar default olarak yalniz linklerin adlarini alir. Link edilen dosyayi da arsive almasi icin -h parametresini kullanmalisiniz.

D.3.4-) .tar.gz UZANTILI BIR DOSYAYI ACMANIN DAHA KISA BIR YOLU VAR MI? Var, kullandiginiz tar programi GNU'nun ise, parametre olarak -z verirseniz arsivi sikistirilmis halinden acmaya baslar. Ayni sekilde -z parametresi vererek sikistirilmis halde bir arsiv dosyasi yarattirabilirsiniz. GNU'nunki disinda bir tar programi kullaniyorsaniz o zaman su komut satirina ihtiyaciniz olacak:

D.3.5-) GNUTAR'I NEREDEN BULABILIRIM? ftp://ftp.metu.edu.tr:/pub/mirrors/gnu

Date: Tue, 4 Apr 1995 20:11:05 +0400
From: CAGRI COLTEKIN 
Subject: Re: silinemeyen bir dosya

        Selamlar,

	Silinmeyen dosya problemine gelen cevaplarin bir kismi sanirim yanlis 
anlamadan kaynaklaniyor olmali yanlis. Gerci cevap yazmistim ama herhangi bir
aciklama yapmamistim. Burasi UNIX ile ilgili bilgilerimizi de paylasmayi 
amacladigina gore, sanirim bu asiklama yararli olabilir.
	Oncelikle sozu gecen dosyanin adi  "->.man". Silinmeme nedenlerinden
birisi '-' karekteri ile basliyor olmasi. Aslinda bu tur dosyalarin silinme
yontemi bir FAQ da aciklaniyordu.
	'-' ile baslayan bir dosyanin silinmeme nedeni, rm komutunun butun
UNIX komutlari gibi '-' ile baslayan bir prametreyi secenek olarak algilemasi.
Yani rm ->.man dediginizde rm '-' den sonra gelen kismin bir secenk oldugunu
dusunuyor, ->.man adli bir soya oldugunu degil. "rm -i" komutunun i secenegi
aldigini dusunmesi gibi. '-' ile baslayan bir dosyayi silmenin iki yontemi:
	o rm ./-foo  
		bu durmda '-' ilk karekter oldumadigi icin tam path verilmis 
		dosya sorunsuzca silinebilir. ( dosya adi "-foo"  olsaydi)
	o rm -- -foo
		'--' genellikle GNU stili programlarda secenkler bitti anlamina
		geliyor. Bu bazi sistemlerde calismayabilir.
	... Ama bu dosyanin bir kusuru daha var '>' karekteri iceriyor. Bu 
karekter shell icin ozel bir karekter. Eger tirnak icinde degilse shell bu 
operatoru kendisi iterpret ediyor, yani    rm ./->.man   komutunu da versek
dosya silinmiyor, shell rm'ye sadece ./- olan kismi gonderiyor, kalan kisimla
kendisi ilgileniyor. Sonuc olarak dogru yontemlerden biri
	rm "./->.man"

	Yanlis cevaplar su ya da bu sekilde wild card (ya da regular 
expression) kullnimini oneriyor. Bu cevaplarda dikkatten kacan sey, regexp ler
shell tarafindan interpret edilir ve oldugu gibi parametre olarak programa 
gonderilir. Bulundugunuz dizinde    ->.man   ve   foo.c   adli dosyalarimizin 
oldugunu varsayarsak,     rm *      komutu
	rm ->.man foo.c
seklinde calisacaktir ve yukarida sozunu ettigim nedenlerden dolayi yanlis 
yorumlanacaktir. Ayni sey     rm -f *      ya da    rm -i *     icin de 
gecerli.

Saygilar...

cagri

E.2-) Calisma dizinimi nasil prompt'a aktarabilirim ?

alias setprompt 'set prompt="${cwd}% "' setprompt # to set the initial prompt alias cd 'chdir \!* && setprompt'

E.3-) Sifreler konusunda bir sinirlama varmi ?

Unix sifreleri genelde 5-8 harf arasinda olur. 8 harften uzun bir sifre girseniz bile 8 harften sonrasi dikkate alinmaz. Sifrelerinizi secerken guvenlik acisindan bazi seyleri gozonunde bulundurmaniz gerekir. Ornegin isim,soyisim,isim-soyisim kombinasyonlari,cok killanilan sozcukler vs. kotu sifrelerdir. Cunku bazi programlar bu olasiliklari deneyerek kullandiginiz sifreleri bulabilir.

Esasen iyi secilmis bir sifrenin bulunabilme olasiligi son derece dusuktur. Mesela 8 harften olusan iyi bir sifrenin deneme/yanilma prensibine gore calisan bir program tarafindan bulunabilmesi orta boy bir SUN makinesinde milyonlarca yil surmektedir ! Hernekadar surekli olarak kullanilan makinelerini hizlarinin ve yeteneklerinin arttigini dusunsek bile iyi secilmis bir sifrenin bulunma olasiligi cok cok dusuktur.

E.4-) Arka arkaya komutlari calistirabilirmiyim ?

Evet aralarina ";" (nokatli virgul) isareti koyarak komutlari arka arkaya calistirabilirsiniz.

E.5-) Ayni anda birden fazla is yapabilirmiyim ?

Evet, programlarinizi arka plan'a atarak bunu yapabilirsiniz. Bu isi yapmanin genelde iki yolu vardir :

Ctrl+Z ye bastiktan sonra bg yazmaniz gerekir o programi arka planda calistirmak icin. fg yazarakta tekrar o programa donebilirsiniz. Bu islemleri yaptiktan sonra isterseniz makinenizi logout yapabilirsiniz, geri planda calisan program calismaya devam eder. ( Ama her program bu kurala uymaz !!! ).

Dikkat edilmesi gereken birsey vardir bu islemi yaparken geri plan'a attiginiz programin sizden bir input istememesi. Eger boyle bir program calistirip arka plan'a atarsaniz, program arka planda sizi bekler !.

E.6-) Bir programin ciktisini diger bir programda nasil kullanabilirim ?

Bu isi | (pipe) isarteti ile yapabilirsiniz.

  w | grep e065247
/home/e065247/m>w | grep e065247
e065247  pts/5       11:50PM          1         5         5 telnet
e065247  pts/7       11:56PM          0         1         0 w
e065247  pts/12      11:50PM          2         0         0 telnet

Burada en sol taraftaki programin ciktisini, diger taraftaki programa input olarak aktariyoruz. Bu komut e065247 isimindeki kullanicin neler yaptigini gosterir w komutunu kullanarak.

E.7-) Bir programin ciktisini bir dosyaya nasil atabilirim ?

  w > kim
  more kim 

E.8-) Dosya isimleri ile ilgili bir sinirlama varmi ?

Dosya isimleri konusunda Unix'in oldukca genis haraket imkani vardir. Teorik olarak, ikisi disinda ASCII table'indaki tum karakterleri dosya isminde kullanabilirsiniz. Kullanamayacaginiz karakterler sadece "/" (directory yi gosterir) ve "\0" ( yani EOL karakteri)'dir. Bununlarin disinda herseyi kullanabilirsiniz. Dosya isimlerinin uzunluklari konusundada oldukca genis imkanlariniz vardir. Hernekadar bazi eski tip makinlerede 14 karakter sinirlamasi varsada yeni tip makinelerde bu sayi 255 tir !

Icinde " " (bosluk) bulunan bir dosyayi olusturmak istediginizde yada silmek istediginizde ismi "" isaretlerinin icine almaniz gerekir. Ayni sey mv,cp,rm vs. turu dosya programlari icinde gecerlidir.

F - Son Soz

Oncelikle sorununuzun oldugu programla ilgili manual'lari okumanizi tavsiye edebilirim. Manualin kullanimi oldukca basittir ;

derseniz ls komutu ile ilgili hayli genis bir help alabilirsiniz (Tabii ingilizce ! ). Baslangic olarak "man man" komutunu isletmenizi tavsiye edebilirim.

Eger sorunuzu man ile cozemediyseniz bunu unix ile ilgli bir tartisma listesine sorabilirsiniz. Tukiyede unix ile ilgili 2 tane tartisma listesi vardir.

  Birincisi  unix-all@bilkent.edu.tr adresindedir. Listeye uye olmak icin 
icinde 

  sub unix-all isminiz soy_isminiz

bulunan bir mail'i listserv@bilkent.edu.tr adresine yollamaniz yeterli olacaktir. Bundan sonra listeye yollanan her mail'in bir kopyasi size de yollanacaktir. Herhangi bir sorunuz olmasa bile gecen tartismalari izlemenizde buyuk yarar vardir. Eger bir sorunuz olursa sizde bu listeye bunu sorabilirsiniz.

Listeye mail yollayacaginiz zaman;

listserv@bilkent.edu.tr adresine DEGIL, unix-all@bilkent.edu.tr adresine yazmaniz gerekir. Eger listserv'de yeni iseniz icinde

help

yazisi bulunan bir mail'i listserv@bilkent.edu.tr adresine yollayin. Size temel listserv komutlari yollanacaktir. Listeye kaydolma ile ilgili bir sorunuzu olursa bunu asagidaki listowner lara bildirebilirsiniz.

akgul@bilkent.edu.tr ( Musatafa Akgul ) , mbalci@rorqual.cc.metu.edu.tr ( Murat Balci )

yada yguven@rorqual.cc.metu.edu.tr ( Yucel Guven )

Diger unix listesi'de UNIX-TR@TRITU.BITNET adresinde dir. Ancak suan icin ciddi hat sorunlarinin olmasi sebebi ile bu listeyi kullanmanizi tavsiye etmem.