Internet Fil midir?

Mustafa Akgul (akgul@bilkent.edu.tr)

Internet, IP (Internet Protokolu) temelli protokol aileleriyle konusan bilgisayar aglarinin toplulugudur. Su anda 80 kadar ulkeye yayilan 5 milyon civarinda bilgisayari iceren Internet, bu bilgisayarlar arasinda etkilesimli elektronik nesne degisimine olanak saglamaktadir. 80 kadar ek ulke ile elektronik mektup degisimine olanak saglamaktadir.

Internet'de temel isleyis ve nesne degisim mekanizmalari dagitik hesaplama ve istemci/sunucu modeline gore calismaktadir. Yaygin modelde istemci belirli bir protokole gore sunucu makineye arzu edilen elektronik nesneyle ilgili istegini iletmekte, sunucu makine de yapilan istegi isleme koyup, sonucu istemci makineye gondermektedir.

Internet `aglarin agi' olmasi nedeniyle, dunya uzerindeki hemen tum aglara bir turlu erisim saglamaktadir.

Kullanilan protokoller surekli gelistirilmekte, ve gecit (gateway) mekanizmalari pek cok sunucu ya da istemci makina uzerinde calisan programlar Internet nesne degisim kapsamina girmektedir. Bunlara ornek olarak Unix shellscriptleri, SQL uygulamalari sayilabilir.

Bu protokollere gore calisan istemci ve sunucu yazilimlari, ve bunlarin hemen tumunu grafik ve basit ekran temelli arayuzle bilgisayar uzmani olamayan, temel bilgisayar kulturu olan dunya vatandaslarina sunan web, gopher, hyper-g gibi `browser' adi verilen uygulamalar, Internetin hizli yayilmasi ve gelismesine olanak saglamaktadir.

Bu protokoller Mevlana ilkesine uyarak her isletim sistemi, ve her boy bilgisayarda calismakta, ve kullanicilara kendi dogal bilgisayar ortaminda, yeni bir isletim sistemi ogrenmeden, tum Internet servislerini sunmaktadir. Internet uzerinde ki her makina isletim sisteminden bagimsiz olarak bir sunucu makina olma sansina sahiptir. Isletim sistemi ve sunulan servisin yukune bagli olarak, bazi ortamlar digerlerine gore tercih edilir.

Internet kullanicilarina ve topluma su olanaklari sunar

• Uzaktan calisma, uzaktan teshis, telekonferans, ve benzerleri
• Dunyanin 160 ulkesiyle elektronik mektup, dolayisiyla elektronik nesne degisimi. Elektronik mektup yoluyla, duz metin disinda nesnelerin degisimi mumkundur. Bu ilgili uygulama programi ve isletim sistemine bagli olarak kolaylik acisindan farkliliklar gostermektedir.
• Elektronik arsiv, veri tabani ve kutuphanelere erisim. Burada veri tabani ve kutuphane, orgutlenmis ve muhtemelen ozel arayuzu olan elektronik nesne toplulugu olarak dusunulmelidir.
• Tum Interneto tek bir kutuphane sanal kutuphane olarak sunmaya yonelik `Subject Trees', `Virtual Libraries', `Resources Guides', `FAQs' gibi bilgi orgutlenmeleri.
• Istenilen elektronik nesneyi bulmaya yonelik tarama mekanizmalari (archie, veronica, jughead, wais, Isite, Lycos, webcrabler, phonebook, whois, ...)
• Tum Interneti kullaniciya tek bir parca olarak sunan web, hyper-g, gopher gibi araclar. Bu araclar hem ses, resim, video gosterebilmekte, hem de bunlari yaparken kullaniciyla etkilesim icine girebilmektedir. Bu araclar `sanal gerceklik' gibi kavramlari da icermeyi hedeflemektedir.
• Internet konulara gore hiyerarsik bir yapisi olan yonetimi oldukca demokratik olan 8000 civarinda haber (news) grubunda insanlarin haberlesme, yardimlasma, farkli gorus one surme, ve tartisma olanagi sunmaktadir.
• 20 bin civarinda liste, elektronik konferans, zine adlariyla bir konu etrafinda uzmanlasmis insanlarin esas olarak kendi istekleriyle katildiklari ve ayrildiklari haberlesme, tartisma, yardimlasma gruplari olusturmuslardir.
• Internet, uzerindeki her makineye elektronik yayin yapma olanagi sunmaktadir. Her makinada sorumlu kisiye kendi caninin istedigini Internet topluluguna acma hakki vermektedir. Web sunucusu olan cok kullanicili makinalarda her kullaniciya kendi web sayfasini acma ve yayin yapma hakki tanimaktadir.
• Internet, kucuk buyuk kurumlara Internet uzayi ya da Siber uzayda bir tabela asma, ve soylemek istediklerini, zaman ve sayfa limiti olmadan degisik formatlarda istedigi gibi soyleme olanagi sunmaktadir.