Mustafa Akgul (akgul@bilkent.edu.tr)
Bilkent Universitesi
Dunyanin cok hizli bir sekilde bilgi toplumuna donustugu, bilginin toplumlar icin yazgisal onemi oldugu herkesin kabul ettigi bir gercektir. Bilgi ve teknoloji ureten guncel ve cagdas bilgiyi, karar vermede, mal ve servis uretiminde, egitimde ve gunluk yasamda kullanan bir toplum, kisaca `bilgi toplumu' olmak toplumsal bir hedef ve ozlem olmak zorundadir.
Bilgi toplumu olmanin onemli boyutlari egitimin tum evreleriyle yeniden planlanmasi, universite ve arastirma kurumlarinin yeniden yapilanmasi, arastirma politikalarinin belirlenmesi ve buna ilintili bilgisayarlasmanin hayata gecirilmesidir.
Bilgisayarlar her gun gozledigimiz gibi gunluk hayatin her bir boyutunu hizla sarmaktadir. Ulkemizde, yurutme ve egitimde bilgisayarlasma, zaman zaman bazi cabalar olmasina ragmen, henuz ciddi, tutarli, uyumlu, planli bir caba ortaya konmamistir.
Agir isleyen devlet yapisini cagdas, hizli, insana saygili hale getirmenin yolu, iyi dusunulmus kurulmus ve isletilen bir bilgisayarlasmadan gecmektedir. Nufustan, tapuya, vergiden trafige kadar pek cok konuda karmasikligi ancak iyi orgutlenmis bilgisayar aglarini da kapsayan bilgisayar sistemleri ile asabiliriz. Veriler arasinda uyum denetlenmesini hizli bir sekilde yapmanin tek yolu da budur.
Bilgisayarin mektup yazmak, tablolamak, fatura basmak, banka veri tabani islemleri gibi siradan isler kadar onemli bir yonu ise mal uretimine, karar verme surecine, egitim ve arastirmaya katkilardir. Bilim adamlari, arastirmacilar, muhendisler gibi uzmanlarca kendi uzmanlik bilgileri, matematik, bilgisayar ve bilimsel yontemi kullanarak bilimsel bilgi turetebilir; ilac, malzeme, urun tasarlamak/uretmek ; uretim, dagitim yontemleri, kisaca yeni teknolojiler uretebilirler.
Bilgisayar bugunlerde tum bu yeteneklerine ek olarak, genis kitlelerce bir iletisim araci olarak kullanilmaktadir. Bilgisayar aglarinin gelismesiyle, bir dunya kulturu olusumunda, toplumu olusturan cesitli birimler arasinda hizli, zahmetsiz iletisim ve bilgi paylasimi sagladigi icin toplumun demokratik surece katilmasi, farkli gorus ve onerilerin duyurulmasi tartisilmasi ve kamu yonetiminin saydamlasmasi konusunda yeni olanaklar ortaya cikmaktadir.
Tabii ki iyi dusunulmemis bir bilgisayarlasma tek basina bir ise yaramaz. Toplumun ve yonetimin yeniden orgutlenmesi, yeterli insan kaynaklarinin yaratilmasi, egitilmesi gerekir. Gerekli planlama, egitimden yoksun bir bilgisayarlasma daha kotu sonuclar verecektir. Ilsteme duzeyinde bakarsak, bilgisayarlasmanin bir arac oldugunu gozden cikarmamak gerekir. Diger bir deyisle isletmenin ana fonksiyonunu gozardi etmeden, gerekli uzmanlarla isbirligi icinde bir bilgisyarlasmaya gidilmelidir.
Bilgisayarlasma cagdas demokratik bir toplum olma, bilim ve teknoloji ureten bir ulus olma cabamizin onemli araci ve parcasidir. Bu kadar hayati bir konuda toplumu olusturan cesitli kesim ve katmanlar, orgutler ve uzmanlarca konunun cesitli boyutlarinin enine boyuna arastirilip, tartisildiktan sonra bir toplumsal uzlasmaya varilmasi ve bunun Ulusal Bilgisayarlasma Master Plani olarak tescil edilmesi gerektir.
Boyle bir plan en azindan sunlari icermelidir: