Internet Denen Fil

Bilkent Universitesi

Hikaye meshurdur: Padisahin biri korlerin oldugu bir odaya bir fili koymus ve oradakilerden bu nesneyi tanimlamalarini istemistir. Nesnenin elleri ile ancak bir parcasini inceleyen her farkli kisi bir baska tanim getirmistir; `hortum', `silindir' gibi. Turk kamu oyundaki Internet tartismalari bana hep bu hikayeyi hatirlatmaktadir. Hic bir medya kurulusumuzun, henuz, kendi bagimsiz `domain'i kurmadigini ve ancak 10 kadar parlemanterin internet hesabi oldugunu ve bir siyasi partimizin daha yeni Internet'e baglandigini dusunursek, bu pek de sasirtici gelmemektedir.

Internet, IP (Internet Protokolu) temelli protokol aileleriyle konusan bilgisayar aglarinin toplulugudur. Su anda 110 kadar ulkeye yayilan 7 milyon civarinda bilgisayari ve 30--40 milyon insani kapsayan Internet, bu bilgisayarlar arasinda etkilesimli elektronik nesne degisimine olanak saglamaktadir. Bu bilgisayarlar kendi aralarinda IP (Internet Protokolu) denilen kurallar ailesi ile konusmaktadirlar. Internet `aglarin agi' olmasi nedeniyle, dunya uzerindeki hemen tum aglara bir turlu erisim saglamaktadir. 50 kadar ek ulke ile elektronik mektup degisimine olanak saglamaktadir ve bu anlamda kapsam 100 milyon kisiyi asmaktadir.

Bu protokollere gore calisan istemci ve sunucu yazilimlari, ve bunlarin hemen tumunu grafik ve basit ekran temelli arayuzle bilgisayar uzmani olmayan, web, gopher, hyper-g gibi `browser' adi verilen uygulamalar, Internetin hizli yayilmasi ve gelismesine olanak saglamaktadir.

Bu protokoller Mevlana ilkesine uyarak her isletim sistemi, ve her boy bilgisayarda calismakta, temel bilgisayar kulturu olan dunya vatandaslarina kolay, grafik yada basit ekran arayuzu olan web, gopher, hyper-g gibi programlara, kullanicilara kendi dogal bilgisayar ortaminda, yeni bir isletim sistemi ogrenmeden, tum Internet servislerini sunmaktadir.

Dagitik hesaplama ve istemci sunucu modeline gore calisan Internet, isletim sisteminden bagimsiz mimarisi, ve onu acik ve surekli gelisen protokoller sayesinde, Ulusal ve Uluslararasi her ag icin tartismasiz kullanilacak protokoldur.

Basinimiz ve TV, tuketici yanini one cikartarak, Internet'i yurt disindan goruntu ve ses alindigi, cogunlukla eglence ortami, birazda kutuphanelere erisim ortami olarak sunmaktadir. Ote yandan Turkiye Internet'i ciddi sorunlarlarla karsi karsiyadir. Yetersiz dis hat kapasitesi, icerde omurga olmayisi, ilgili birimler arasinda koordinasyon eksikligi ve yetki ve gorevin belli olmayisi, mali sikintilar, TT'nin tekelci yaklasimi, yasal bosluklar, bilgi eksikligi gibi nedenlerle Internet cok yavas gelismekte ve servis arzu edilen duzeye cikamamistir. Turkiyeki Internet ozellikle yavasligi nedeniyle basin ve TV'den elestiriler almistir. Yapilan elestirilerde eksiklikler ve yanlisliklar olmasina ragmen ozunde dogrudur. Ama bu gercegin bir yuzudur; yada fiilin belki kuyrugudur.

Su anda Turkiye'de Internet'i kullananlar BBS kullanicilari disinda 50 000 civarindadir. Internet'e kayitli makina sayisi 5000'i asmistir ve gercek sayinin 7-8 bin oldugunu tahmin ediyoruz. 22 egitim, 10 hukumet, 13 ticari kurum ve 11 mesleki orgut ve dernege ait toplam 96 web, 42 gopher, 24 ftp, 7 fsp, 6 phonebook sunucusu vardir. 10 kadar liste yonetici programi ve 150 kadar liste vardir.

Internet kullanicilarina ve topluma sundugu olanaklari taktik ve stratejik olarak ayirirsak, taktik duzeyde sunlari goruruz.

• Uzaktan calisma, uzaktan teshis, telekonferans, ve benzerleri
• Dunyanin 160 ulkesiyle elektronik mektup, dolayisiyla elektronik nesne degisimi. Elektronik mektup yoluyla, duz metin disinda nesnelerin degisimi mumkundur.
• Elektronik arsiv, veri tabani ve kutuphanelere erisim. Burada veri tabani ve kutuphane, orgutlenmis ve muhtemelen ozel arayuzu olan elektronik nesne toplulugu olarak dusunulmelidir.
• Tum Interneti tek bir kutuphane olarak sunmaya yonelik `Taranabilen Indeksler' `Konu Agaclari', `Sanal Kutuphaneler', `Konu/Kaynak Rehberleri ', `Cokca Sorulan Sorular (FAQ)' gibi bilgi orgutlenmeleri.
• Istenilen elektronik nesneyi bulmaya yonelik tarama mekanizmalari (archie, veronica, jughead, wais, Isite, Lycos, webcrabler, phonebook, whois, ...)
• Tum Interneti kullaniciya tek bir parca olarak sunan web, hyper-g, gopher gibi araclar. Bu araclar hem ses, resim, video gosterebilmekte, hem de bunlari yaparken kullaniciyla etkilesim icine girebilmektedir. Bu araclar `sanal gerceklik' gibi kavramlari da icermeyi hedeflemektedir.
• Internet konulara gore hiyerarsik bir yapisi olan yonetimi oldukca demokratik olan 30000 civarinda haber (news) grubunda insanlarin haberlesme, yardimlasma, farkli gorus one surme, ve tartisma olanagi sunmaktadir.
• 20 bin civarinda liste, elektronik konferans, zine adlariyla bir konu etrafinda uzmanlasmis insanlarin esas olarak kendi istekleriyle katildiklari ve ayrildiklari haberlesme, tartisma, yardimlasma gruplari olusturmuslardir.
• Internet, uzerindeki her makineye elektronik yayin yapma olanagi sunmaktadir. Her makinada sorumlu kisiye kendi caninin istedigini Internet topluluguna acma hakki vermektedir. Web sunucusu olan cok kullanicili makinalarda her kullaniciya kendi web sayfasini acma ve yayin yapma hakki tanimaktadir.
• Internet, kucuk buyuk kurumlara Internet uzayi ya da Siber uzayda bir tabela asma, ve soylemek istediklerini, zaman ve sayfa limiti olmadan degisik formatlarda istedigi gibi soyleme olanagi sunmaktadir. Kisaca Internet surekli gelisen henuz emekleme asamasinda olan, olabildigince dinamik, canli, demokratik, tum dunyaya genis olanaklar sunan bir mekanizmalar toplulugu, ve bir calisma, yayin, iletisim, paylasim ortamidir. \end{itemize} Internet stratejik duzeyde: \begin{itemize}
• Haberlesme ortamidir,
• Dis Ticaret, Turizm basta olmak uzere bir ticaret ortamidir,
• Ulkenin dis dunyaya tanitiminda (politik, kulturel, ticari) cok buyuk potansiyele sahiptir,
• Devletin yeniden yapilanmasi ve etkin isleyisinde onemli olanaklar sunmaktadir,
• Toplumu olusturan cesitli birimler arasinda hizli, zahmetsiz iletisim ve bilgi paylasimi sagladigi icin toplumun demokratik surece katilmasi, farkli gorus ve onerilerin duyurulmasi, tartisilmasi, ve kamu yonetiminin saydamlasmasi konusunda yeni olanaklar sunmaktadir,
• Basta universiteler olmak uzere, tum egitim kurumlari icin Internet, kutuphane, laboratuar gibi ``olmazsa olmaz'' bir kosul haline gelmistir. Bir universite ogretim uyesinin masasinda Internete erisimi saglayan ve `kisisel uretkenlik araclarini' iceren bilgisayar/terminal, telefon kadar dogal bir arac haline gelmistir.

17-18 Kasimda Bilkent Universitesinde yapilacak 1. Turkiye'de Internet Konferansiinda Turk Internet Toplulugu sorunlarini tartisip, cozum uretme yollarini arayacaktir. Uygulamalar, egitim seminerleri de icerecek bu konferansa konuya ilgi duyan tum vatandaslar davetlidir.