Internet bugun icin gerek kullanici sayisi ve gerekse sagladigi olanaklar bakimindan dunyanin en yaygin ve etkin bilgisayar agidir. Hemen her turlu bilgisayarin birbiri ile olan iletisimini en kolay ve guclu sekilde saglayan bir cozumdur. Internet uzerinde, egitim ve arastirma kurumlarindan, ticari, hukumet ve askeri kurumlara kadar yaygin bir yelpaze icinde cok degisik onbinlerce bilgisayar agi yer almaktadir. Boyle muazzam buyuklukteki bir bilgiler kaynagindan ulkemizden de mumkun oldugu kadar cok sayida kisinin yararlanmasinin zamani gelmis ve hatta gecmektedir. Eger amac bilgi cagina ulasmak, ona ayak uydurmak ise bu konuda elimizdeki en onemli ve en kolay ulasilabilir kaynaklardan biri Internet'’tir.
Bu bolumde, bu buyuk bilgi kaynagina ulasmanin yollari, kurum ya da kisilerin Internet baglantisini saglamak icin ne yapmalari gerektigi, alt yapi olarak nelere ihtiyaclari olacagi ve degisik baglanti yollarindan hangilerini kullanabilecekleri anlatilacaktir.
Internet agina ulasmak isteyen kisi ve kurumlarin bu baglantiyi gerceklestirebilmesi icin temel bazi konularda karar vermesi gerekmektedir. Bunlarin en onemlisi baglanti turudur. Temel baglanti turlerini genel olarak iki sinifa ayirabiliriz.
A - Kisisel (veya tek kullanicili) bir bilgisayar ile yapilacak terminal turu baglanti.
B - Bir yerel ag ya da cok kullanicili bir bilgisayar ile yapilacak baglanti (Dugum- Node ya da Gecis Kapisi-Gateway olmak).
Yukaridaki baglanti turleri de kendi iclerinde, kullanilacak donanim ve PTT imkanlari nedeni ile degisiklik gosterirler. Sirayla baglanti turlerini ayrintilari ile inceleyelim.
A-Kisisel (veya tek kullanicili) bir bilgisayar ile terminal turu baglanti
Internet’e baglanmak isteyen kisi veya kurumlarin kendi bunyelerinde kurulu bir bilgisayar aglari yoksa ve sadece tek kullanicili bir bilgisayar uzerinden Internet baglantisini yapmak istiyorlarsa bu durumda Internet baglanti hizmeti veren bir noktaya (Servis Saglayici-SS) baglanmak icin muracaat edebilirler. Bu dokumanin yazildigi tarihte (Haziran 94) bu hizmet TR-NET organizasyonu tarafindan ODTU ve TUBITAK da bulunan Ag Isletim Merkezi-AIM (Network Operation Center-NOC) tarafindan kurulmus olan sistemler uzerinden verilmektedir.
Bu tur kullanicilarin Internet baglantilari icin TR-NET tarafindan kurulmus olan ve isletilen bilgisayarlar uzerinde bir kullanici kodu acilir. Kullanicilar asagida anlatilacak olan degisik baglanti yollari ile bu sistemlere ulastiklarinda hemen hemen tum Internet servislerini kullanabilecekleri bir ortama girerler. Bu adimdan sonra dunyanin herhangi bir noktasina baglanip dosya cekebilir, elektronik posta ile mektup gonderebilir, kutuphane taramasi yapabilir, cesitli konulardaki bilgi bankalarina ulasabilir ya da burada sozu edilmeyen sayisiz hizmetten yararlanabilirler.
Internet baglantisinin saglanmasi icin gerekli donanim sadece bir bilgisayar ve bir modemden (2400 bps ile 14400 bps hizlari arasinda calisabilen, tercihan V.32bis standardinda) ibarettir.
Fiziksel baglantinin saglanabilmesi icin iki yol mevcuttur.
1- PTT Dial-up telefon hatlari: TR-NET tarafindan isletilen Internet’e bagli sistemlerin telefon numaralarini cevirip baglanti kurmak.
2- PTT X.25-ITI (Turpak-Intelligent Terminal Interface) servisi: X.25-ITI servisinden yararlanip TR-NET tarafindan isletilen PAD cihazi yolu ile Internet’e baglanti kurmak. (X.25-ITI aboneligi telefon basvurusu gibi bir basvuru ile PTT’ye yapilir. Standart basvuru ucreti, aylik abonelik ucreti ve kullanim ucreti odenir)
A-1.Iletisim Giderleri Analizi
Yukaridaki her iki cozumde de sonuc olarak ulasilan bilgisayar ve alinan servis aynidir. Ancak tek fark bu sistemlere ulasmak icin kullanilan PTT alt yapisidir. Dial- Up ya da X.25-ITI olanaklarindan hangisini secmek daha uygun olur konusundaki tek belirleyici faktor Internete baglanmak icin kullanilan sistemin bulundugu yerdir. Zira TR-NET su anda sadece Ankara’daki merkezlerinden hizmet verdigi icin Ankara da bulunan kisi ve kuruluslar icin Dial-up daha ucuz bir cozum olurken, Ankara disindaki bir kullanici icin sehirlerarasi telefon fiatlarinin yuksekliginden dolayi (yururlukteki PTT ucretlendirmesi ile Turkiye, Avrupa’daki en pahali ulkelerden birisidir) X.25-ITI baglanti daha hesapli olmaktadir. Dial-up baglantilar, baglanti zamanina gore ucretlendirilir. Ornegin, Istanbul’dan Interneti kullanmak icin Ankara’ya baglanirsaniz her dokuz saniyede bir kontur atacagi icin 10 dakikalik bir baglanti sonucunda 67 kontur karsiligi ucreti PTT’ye odemek zorunda kalirsiniz. Ama ayni baglantiyi Ankara dan yapan bir kullanici ortalama 120 saniyede bir kontur uzerinden sadece 5 kontorluk bir odeme yapar.
X.25-ITI baglanti ucretlerinde ise belirleyici faktor transfer edilen bilgi miktaridir. Baglanti suresinin cok fazla bir onemi yoktur. Karsilastirmali bir fiyat tablosu cikarirsak (Bu analizler Haziran 1994 tarihinde PTT’de gecerli olan tarifeler kullanilarak yapilmistir):
10 dakikalik bir iletisim suresince normal bir kullanicinin ortalama 100.000 bytes bilgi transferi yaptigi bir durumda:
Istanbul’dan yapilan dial-up bir baglantida 67 kontur x 1300 TL/kontur = 87.100 TL
Ankara’dan yapilacak dial-up bir baglantida 5 kontur x 1300 TL/kontur = 6.500 TL
X.25-ITI bir baglantida
150 TL/dakika x 10 dak. = 1500 TL baglanti ucreti
100.000 bytes / 64 Bytes = 1563 segment
1563 segment x 12 TL segment = 18.756 TL
Toplam = 20.256 TL
Goruldugu gibi yaklasik 67.000 TL lik bir fark ortaya cikiyor.
Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta vardir. X.25-ITI baglantilarda cok yuksek yogunluklu bilgi transferi yapilmasi durumunda, X.25-ITI baglanti dial-up baglantiya gore daha pahaliya cikmaktadir. Asagida bir saatlik bir baglanti suresince lokal bilgisayara surekli dosya transferi yapilan bir ornek incelenmistir. Sonuca bakildiginda boyle bir durumda dial-up baglantinin cok daha ucuz oldugu anlasilir.
60 dakikalik bir iletisim suresince 9600 bps hizindaki bir baglanti ile tasinabilecek maksimum bilgi (protokol yuku gozonune alinmamistir)
(60 x 60) saniye x 9600 bit/sn = 34.560.000 bits = 4.320.000 bytes
Istanbul’dan yapilan dial-up bir baglantida
400 kontur(60 dak) x 1300 TL/kontur = 520.000 TL
Ankara’dan yapilacak dial-up bir baglantida
30 kontur (60 dak.) x 1300 TL/kontur = 39.000 TL X.25-ITI bir baglantida
100 TL/dakika x 60 dak. = 6000 TL baglanti ucreti
4.320.000 bytes / 64 Bytes = 540.000 segment
200.000 segment x 12 TL/ ayda ilk 200.000 segment = 2.400.000 TL
340.000 segment x 8 TL / ilk 200.000 segment sonrasi = 2.720.000 TL
Toplam = 5.120.000 TL
Sonuc olarak kullanicilar yukarida gosterilen fiyat analiz yontemlerini, bulunduklari bolgeyi ve o anda gecerli olan PTT tarifelerini goz onune alarak en uygun baglanti yontemine karar vermelidirler.
A-2. Gerekli Yazilim ve Donanim
Baglanti icin gerekli donanimin saglanip, hangi PTT imkani ile sisteme ulasilacagina karar verildikten sonra geriye sadece baglanti icin hangi yazilimin kullanilacagi kalmaktadir. Piyasada bulunan hemen hemen butun Terminal Benzetim (Emulasyon) programlari (Procomm, Bitcom, Windows Term. Emul., Softerm gibi) Internet baglantisi icin sorunsuz olarak kullanilabilmektedir. Bu yazilimlar genellikle satin alinan modem cihazi ile beraber verilmektedir. Internet baglantisini saglamak icin gerekli yazilim konfigurasyonlari cok basit olup asagidaki ozelliklerin girilmesi yeterlidir:
Number of Data Bits = 8 Parity = No Stop Bits = 1 Emulasyon = VT100 Speed = Modemin ozelliklerine bagli olarak 2400 ile 14400 bps arasindaki herhangi bir hiz.Cizim-18 ve Cizim-19’de her iki baglanti turu de sekillerle gosterilmektedir :
Ayrica bazi cok kullanicili bilgisayarlarda da TCP/IP yazilimi bulunmadigi icin bu sistemlerin yine yukardaki yollarla terminal emulasyonu yontemi ile Internet baglantisi saglanabilir.
Dial-up telefon hatlari uzerinden yapilan baglantilarda goz onune alinmasi gereken bir noktada cok sayida kullanicinin kisitli sayidaki telefon hatlarini paylasmalaridir. Ornegin su anda TR-NET Ag Isletim Merkezlerinde toplam 7 telefon hatti uzerinden Internet baglantisi hizmeti sunulmakta ve bu 7 telefon hattini yaklasik 200 kullanici kullanmaktadir. Tum hatlarin ayni anda mesgul olmasi durumunda diger kullanicilar beklemek zorunda kalmaktadirlar. Bu problem TR-NET tarafindan hat sayisi arttirilarak giderilmeye calisilmaktadir.
Asagida TR-NET servis merkezine yukaridaki yollardan biri ile ulasan kullanicilarin karsisina cikan ekran ornegi verilmektedir. Goruldugu gibi hemen hemen tum Internet uygulamalari kullanicilarin hizmetinde bulunmaktadir.
TR-NET AG ISLETIM MERKEZI' NE HOS GELDINIZ... Problemlerinizi ve onerilerinizi mail ile operator kullanicisina yollayabilirsiniz. T R - N E T A G I S L E T I M M E R K E Z I (N O C) I N T E R N E T S E R V I S L E R I ----------------------------------------------- | | | 1. (G)OPHER | | 2. (L)YNX | | 3. (N)ETNEWS | | 4. (F)TP | | 6. (M)AIL ( Mektubunuz var !.. ) | | 7. (A)RCHIE | | 8. (K)ERMIT | | 9. (H)ABERLER | | 10. N(E)TWORK KURALLARI | | 11. (S)IFRE DEGISTIRME | | 12. (C)IKIS | | | ----------------------------------------------- SECIMINIZI GIRINIZ (G,L,N,F,T,M,A,K,H,E,S,C): G
B- Bir yerel ag ya da cok kullanicili bir bilgisayar ile yapilacak baglanti
Bir yerel aga ya da cok kullanicili bir sisteme sahip kuruluslarin Internet baglantilarinin saglanmasi icin de degisik baglanti alternatifleri mevcuttur. Birden fazla kisinin ayni anda Internet aginin imkanlarini kullanmasi durumunda baglanti turunu secerken cevap verilmesi gereken bir kac nokta vardir. Bunlar:
- Bu baglantiyi kac kisi ayni anda kullanacak?
- Gunde kac saat baglanti yapilacak ve hangi yogunlukta kullanilacak?
- Hangi tur servisler kullanilacak?
- Kurum disariya elinde bulunan bir takim bilgi kaynaklarini acacakmi?
Tum bu sorularin cevaplari baglanti turunun belirlenmesini saglamak icin onemli kriterlerdir. Ornegin, cok yogun bir kullanimda bulunacak bir kurumun X.25 yerine kiralik hat ile baglanmasi daha uygun olurken, gunde bir kac kere baglanip sadece elektronik-posta okumak ve/veya Usenet/News gibi az sayida Internet olanagindan yararlanmayi dusunen bir kurum icin dial-up baglanti en uygun cozum olmaktadir.
B-1. Fiziksel Baglanti Secenekleri
Degisik baglanti tiplerini inceleyecek olursak temel olarak 3 baglanti secenegi oldugunu goruruz:
1 - Kiralik hat
2 - X.25
3 - Dial-up
1. Kiralik hat:
Internet trafigi cok yogun olan ve cok sayidaki kullanicisina ayni anda Interneti kullandirmak isteyen kurumlar icin en uygun cozumdur. Internet’i kullanacak olan kurum ile TR-NET servis merkezi arasinda PTT’den uygun hizda bir hat kiralanir ve Internet bu hat uzerinden kullanilir. Bu cozumde yine kurumun bulundugu yerin TR- NET servis merkezlerine olan uzakligi ile oranli olarak hat kirasi artmaktadir. Sehirlerarasi baglantilar icin oldukca pahali olan bu baglanti sekli genellikle buyuk kuruluslarin Internet baglantilari icin kullanilmaktadir.
Kiralik hat baglantisini yapmak isteyen kurumlarin dikkat etmesi gereken ikinci nokta bu tur baglantinin iki adet modem gerektirmesidir. Kurum hem kendi tarafinda ve hem de TR-NET servis merkezinde kullanilmak uzere iki modem’e sahip olmalidir. Ayrica modem’in baglanacagi bos bir port’un TR-NET yonlendirici cihazlarinda bulunmasi gerekmektedir. Su anda var olan bos port’lar sadece Internet’e baglanacak Universitelere ayrildigi icin diger kurumlarin bu gerekli port’u da saglamalari gereklidir.
2- X.25 baglanti:
X.25 turu baglanti daha once de belirtildigi gibi yuksek trafik yaratmayan, orta buyuklukteki kurumlar icin oldukca uygundur. Ancak X.25 hatlarinin ucretlendirmesi dogrusal olarak arttigi icin belli bir trafik yogunlugunun uzerinde kiralik hat daha ekonomik bir cozum olmaktadir. Bu baglantinin saglanabilmesi icin kurumun elindeki bilgisayarin ya da bilgisayar agi cihazinin (yonlendirici gibi) X.25 uzerinden IP paketlerini gecirme ozelliginin bulunmasi gereklidir. Ayrica uygun ozelliklere sahip bir adet modem de gereklidir. Uygun verimin alinabilmesi icin X.25 hattinin hizinin en az 14.400 bps olmasi onerilmektedir.
3- Dial-up baglanti
Yerel agin TR-NET merkezlerine olan uzakligina ve kullanim yogunluguna gore dial-up telefon hatlari ile de LAN baglantisi saglanabilir. Ozellikle sehir ici LAN baglantisi icin cok uygun bir baglanti alternatifi olan bu cozum icin TR-NET merkezinde bir port, bir telefon hatti ve TR-NET merkezi ile kurumu birbirine baglamak uzere iki adet modem gerekmektedir.
B-2. Gerekli Yazilim ve Donanim
Baglanti icin gerekli fiziksel altyapi secimi yapildiktan sonra nasil bir donanim ve yazilimin bu amacla kullanilacagi sorusu gundeme gelir. Tum bu yazilim ve donanimin temel gorevi IP yonlendirme islemini yapmaktir. Yani yerel agdan gelen ve Internet’e gitmesi gereken paketleri dis hat (X.25, kiralik hat, dial-up telefon hatti) uzerinden Internet’e ve disardan (yani Internet’den) gelen bilgiyi yerel ag uzerindeki ilgili bilgisayara yonlendirmektir (bu yonlendirme isleminin nasil yapildigi daha onceki bolumlerde detayli olarak anlatilmisti). Bu amacla kullanilacak cozumler icin degisik alternatifler mevcuttur. Bilgisayar aglari konusunda uzmanlasmis bazi sirketlerin urettikleri cihazlar baglanti icin kullanilabilecegi gibi ucretsiz temin edilebilen bazi yazilimlar ve cok ucuz elde edilebilecek donanimlar ile de Internet baglantisi saglanabilir.
X.25 turu bir baglanti icin cok fazla bir secenek bulunmamaktadir. Zira bu tur baglanti X.25’e ozgu ozel yazilim ve donanim gerektirmektedir (bazi sistemler donanima ihtiyac duymamakta sadece yazilim yeterli olmaktadir). Cok kullanicili bir bilgisayar ile baglanti yapmak isteyen kurumlar sistemleri uzerinde calisan boyle bir yazilim ve donanimin bulunup bulunmadigini ve fiyatini cihazin saticisi olan ilgili firmadan ogrenmelidir. Benzer sekilde, baglanti icin bir yonlendirici kullanilacaksa yonlendirici uzerinde de X.25 yazilim destegi bulunup bulunmadigi detayli olarak arastirilmalidir. Cizim-20’de bu baglanti turu sekil uzerinde gosterilmektedir.
Kiralik hat ve Dial-up turu baglantilar icin alternatif cihaz yelpazesi daha genistir. Internet baglantisi saglamak icin yazilmis cok sayida ucretsiz yazilim mevcut olup bu yazilimlarin performansi da oldukca iyidir. Bu noktada ucretsiz ya da en az harcama ile saglanacak bir cozum ile nispeten pahali cihazlar arasinda yapilacak secimde hassas bir denge bulunmaktadir. Yogun bilgisayar trafigine sahip olan ve yuzlerce bilgisayardan olusmus bir ag baglantisi icin tabii ki ucretsiz yazilimlar bir noktadan sonra yetersiz kalmaktadir.
Cizim-21’de de gosterilen ucretsiz edinilebilecek yazilimlarin kurulus ve kullanimi ile ilgili biraz daha detaya girecek olursak;
Bu tur yazilimlar genellikle minimum konfigurasyona sahip bir kisisel bilgisayar uzerinde calismaktadir. Ornegin uzerinde seri portu ve Ethernet karti bulunan bir 80286 PC uzerine kurulan yazilimlar arasinda en populer olanlari PCROUTE ve KA9Q’dur. Bu yazilimlar kullanilarak SLIP (Serial Line IP) protokolu ile seri port uzerinden kiralik hat ya da telefon hatlari kullanilarak Internet’e baglanilabilir. Bir diger alternatif, guclu bir PC (ornegin 8MB hafiza, 100 MB diske sahip bir 80386) uzerine kurulabilen ucretsiz (shareware) UNIX isletim sistemi LINUX ile oldukca iyi sonuclar alinabilir.
Daha once de belirttigimiz gibi buyuk bir ag yapisina sahip kuruluslar (Buyuk Universiteler ve sirketler gibi) ucuz PC tabanli Internet baglantisi cozumleri yerine bu amacla uretilmis profosyonel cihazlar kullanmaktadirlar. Pek cok iletisim protokolunu ayni anda yonlendirebilen, uzerine pek cok arayuz takilabilen ve ayni anda pek cok noktanin birbirleri ile olan baglantisini saglayabilen yonlendirici cihazlari kendi iclerinde kullanim amacina gore genis bir yelpazeye sahiptir. Bu tur bir baglanti Cizim-22’de gosterilmektedir.
B-3 Fiziksel Baglanti Sonrasi
Bir yerel agin baglantisinin tam anlamiyla yapilabilmesi icin fiziksel baglanti ve gerekli yazilim donanimin yani sira yerine getirilmesi gereken son bir kac nokta daha vardir. Bunlar :
a- IP-numarasi edinilmesi,
b- Kurum alt-domain adinin belirlenmesi,
c- DNS ve SMTP kurulmasi,
olarak siralanabilir.
a-IP numarasi edinilmesi:
Her kurum kendi yerel bilgisayar aginda kullanmak uzere bir IP adresine sahip olmalidir. Kurumun bilgisayar agina bagli bilgisayar sayisina ve tahmin edilen genisleme sayilarina gore uygun miktarda IP adresi TR-NET NCC (Turkish Internet - Network Coordination Center) tarafindan ilgili kuruma tahsis edilir. Yurt disindan bir blok halinde Turkiye’nin kullanimi icin ayrilan IP adreslerinin dagitimi Turkiye Internet Proje Grubunca (TR-NET NCC) yapilmaktadir. Bilindigi gibi uluslararasi platformda varolan Internet adresleri hizla tukenmektedir. Dolayisiyla A ve B-sinifi IP adres dagitimi tum dunyada yapilmamakta sadece C-sinifi adresler dagitilmaktadir. Genellikle kurulu olan basit yerel aglarda Ethernet teknolojisi kullanilmaktadir ve bir ince Ethernet kablosu ile kurulan Ethernet agi segmentinde en fazla 30 kisisel bilgisayar yer almaktadir. Ancak bir C-sinifi adres ile 254 tane bilgisayari adreslemek mumkundur. Bir C-sinifi adresin subnet metotlari kullanilmadan boyle bir segmente verilmesi 224 adet adresin bosa gitmesi anlamina gelir. Dolayisiyla kurumlar kendilerine verilen adres alanlarini subnet yonteminden yararlanarak parcalarlarsa daha verimli kullanmis olurlar. Subnet konusu icin daha onceki bolumlerde gerekli teknik aciklamalar detaylari ile verilmistir.
b-Kurum alt-domain adinin belirlenmesi
Bilindigi gibi Turkiye’deki Internet yapisinda en ust seviye domain adi olarak ISO’nun ulke standart kisaltmasi olan .tr kullanilmaktadir. Bu seviyenin altinda kalan domain isimleri Internet baglantisi yapilacak kurumun ozelligine gore kararlastirilir. Bugun icin var olan alt-domain ler :
.EDU = Egitim ve arastirma kurumlari .COM = Ticari kurumlar .GOV = Devlet kurumlari .MIL = Askeri kurumlar .NET Ag isletim ve yonetim merkezleri .ORG = Yukaridakiler disindaki kurumlar.Ikinci seviye alt domain adinin belirlenmesinden sonra ucuncu seviye yani kurumu tanimlayan domain’in belirlenmesi gereklidir. Burada nasil bir kisaltma kullanilacagi secimi kurumun kendisine kalmistir. Ornegin bu yapi
ODTU icin metu.edu.tr Merkez Bankasi icin tcmb.gov.tr TUBITAK icin tubitak.gov.trseklinde belirlenmistir. Eger baglanan kurum icinde ayri birimler varsa bunlara da ayri domain isimleri verilebilir. Mesela:
ODTU Bilgisayar Merkezi icin cc.metu.edu.tr ODTU Matematik bolumu icin math.metu.edu.tr TUBITAK TETM icin tetm.tubitak.gov.tr TUBITAK Marmara arastirma mam.tubitak.gov.trc-DNS ve SMTP Kurulmasi
DNS (Domain Name Sistem) Internet baglantisinin yapilmasi asamasinda cok gerekli olmasa da ozellikle ag calismaya basladiktan sonra gerek duyulan bir servistir. DNS, Elektronik posta yollanmasi ve sembolik adreslere (knidos.cc.metu.edu.tr gibi) uzak baglanti (telnet, ftp vs.) yapilmasi esnasinda kullanilan onemli bir servistir. Cok onemli olan bu konuda kurumun gerekli calismayi tamamlayip kendi DNS’ini calistirmasi saglikli bir yapi icin onemli bir gereksinimdir. Ancak Internet baglantisi yapan her kurumun muhakkak DNS kurmasi zorunlu diye de bir sart yoktur. Zira kurum sadece 1-2 bilgisayarini Intrenet agi uzerine baglamissa bu durumda TR-NET ile gorusup bu makinalari icin DNS hizmetini Ag Isletim Grubundan alabilir.
SMTP (Simple Mail Transfer Protokol) ise kurumun Internet uzerinden elektronik- posta almasini ve yollamasini sagladigi icin ayni sekilde cok gerekli bir servistir.
Bu iki servisin kurulmasi ile ilgili detaylar sistemden sisteme degistigi icin tum konfigurasyonlar sistem yoneticisi tarafindan yapilmali ve baglanan bilgisayar sistemleri ile ilgili dokumantasyonda belirtilen talimatlara uyulmalidir.
Internet Baglantisi Icin Kullanilacak Ideal Bilgisayar Sistemleri
Internet baglantisi icin kullanilacak bilgisayarin oncelikle TCP/IP protokoller setine sahip olmasi gerekmektedir. Bu setin ana elemanlari Telnet, FTP ve SMTP gibi kullaniciya hizmet veren servisler olup bunun yaninda DNS (Domain Name Sistem) gibi onemli yan servislerinde bulunmasi tercih edilir. Hem genel amacla kullanilabilecek hem de ag servislerini (LAN ve WAN) sagliyabilecek bilgisayarlar icin en ideal cozum UNIX tabanli sistemlerdir. Bu sistemler hem endustri standardi olmus acik yapilari ve hem de TCP/IP protokoller setini dogal olarak barindirmalari nedeni ile en uygun cozumdurler.
Personel Gereksinimi
Internet baglantisinda en onemli konulardan biri de bilgisayar agini kontrol edecek ve onu surekli calisir tutacak insan gucudur. Bilgisayar agindan en yuksek verimin alinabilmesi icin kurumun buyuklugune bagli olarak en az bir (tercihan Bilgisayar Muhendisi), kurumun buyuklugune gore gerekirse daha cok sayida personel bu is ile sorumlu olmali ve konu ile ilgili her turlu konfigurasyon, IP adresleme, yonlendirme (routing), servislerin kurulusu, kullanici egitimi ve dokumantasyon calismalarini yapmalidir.
Dokumanlarin Okunmasi
TR-NET merkezinde degisik kurumlardan gelen baglanti isteklerini yerine getirmek ve surekli olarak Internet kullanicilarinin sayisini yukseltmek bu konuda emegi gecen kisilerin en cok zevk aldigi noktadir. Ancak gerek baglantisini yapan ve gerekse yapmak icin girisimde bulunan kurum ve kisilerin en buyuk eksiklikleri ellerindeki dokumanlari okumadan, gerekli calismayi ve bilgi birikimini saglama cabasi gostermeden, teknik olarak bilgisi oldugunu bildigi kisilere sorarak ogrenme yoluna gitmeleridir. Bu tabii ki soran kisi acisindan pratik bir yol olmaktadir ama yuzlerce kisinin bagli oldugu bu servis uzerinde tum sorulari cevaplamanin ne kadar zor ve zaman alici olacagida cok belirgindir. Oncelikle elinizde bulunan sistem el kitaplari (manual’lar vs.) ve diger dokumanlarda gerekli arastirmalari tamamladiktan sonra sorununuzu halen cozumleyememisseniz tabiiki sizlere yardim etmek en onemli gorevlerimizdendir.
Yonlendirici Cihazi Saglanabilecek Kurumlar
Turkiye de Internet baglantisinda kullanilan yonlendirici cihazlarini satan belli basli firmalar asagida listelenmistir. (Not: Asagida merkezimizce bu urunleri sattigi bilinen, yonlendirici sagliyabilecek firmalar listelenmistir. Benzer tur cihazlari sagliyabilecek diger firma isimleri ogrenildikce ya da firmalarca tarafimiza iletildikce bu liste guncellestirilecektir.)
Cisco Bimel Tel: 312 - 433 17 81 Proteon Digital Tel: 312 - 446 02 90 Wellfleet Vis Tel: 312 - 441 03 91 Timeplex Biltam Tel: 312 - 440 77 57 Gandalf Vitel Tel: 212 - 272 34 34 IBM IBM Tel: 312 - 427 81 45
Gerekli Yazilimlarin Temini
Bu dokumanda bahsi gecen ucretsiz yazilimlar TR-NET Ag Isletim ve Ag Bilgi gruplarindan temin edilebilir.
Son soz
Internet baglantisi yapmak isteyen kurumlar Internet proje grubuna bu isteklerini ekte ornegi bulunan basvuru formunu yollayarak ilettiklerinde basvuru formlarinda verilen bilgilere gore en uygun teknik cozumler onerilecektir.