Bilgisayar aglarinin olusturulma nedenlerinden biri, kisilerin, bir yerden digerine (hizli ve guvenli bir sekilde) elektronik ortamda haberlesme istegidir. e-mail (electronic mail), bu amacla kullanilan servislere verilen genel addir.
Birisine bir mektup gonderdiginize gore bu mektubun gidecegi bir gecerli adres olmali. Elektronik ortamda bu adres, "e-mail adresi" olarak adlandirilir. e-mail adresi, cogunlukla, kisinin kullanici numarasi ve kullandigi sistemin internet/bitnet vb adresinden olusur. ucgokcol@vm.cc.itu.edu.tr , akgul@bilkent.edu.tr, ucgokcol@TRITU.bitnet ornek e-mail adresleridir. Dikkat edilirse adres, @ isareti ile ayrilmis iki kisimdan olusur. ilk kisim kisinin kendi sistemindeki kullanici numarasi; ikinci kisim ise, bulundugu sistemin adresini belirtir. Bazi sistemler ilk kisimdaki kullanici numarasi yerine baska isimlere de izin verir (aliasing).
2c.3 Adresini bildigim birisine nasil e-mail gonderirim?
Bunun icin oncelikle bir mail gonderme programina ihtiyaciniz var. Kullandiginiz isletim sistemine bagli olarak asagidakine benzer komutlar vererek mail ortamina gecebilirsiniz :
mail falan@filan1.filan2.edu
Bundan sonra, geriye sadece mailinizi gondermek kaliyor. Bu da kullandiginiz mail programina gore degisiklik gosteren bir islem.
Nickname (alias, Takma Ad), uzun ve karmasik e-mail adresleri yerine sizin belirlediginiz akilda kalan bir takim takma adlar tanimlamaniza verilen genel addir. Ayrica bu takma adlardan her biri de birer "nickname"dir. Ornek olarak, ucgokcol@vm.cc.itu.edu.tr adresine karsilik olarak 'Orhan' diye bir nickname tanimlarsaniz bundan boyle
mail Orhan
komutu aslinda (mail ucgokcol@vm.cc.itu.edu.tr) komutuyla ayni isleve sahip olacaktir. Nickname tanimlama proseduru kullanilan mail programinin bir parcasidir ve sistemden sisteme degisiklik gosterir. Ayrica mail programina gore de degisir.
2c.5 Bir BINARY dosyayi (program, sIkIstIrIlmIs dosya vb) e-mail ile nasil gonderebilirim?
Dogrudan gonderemezsiniz. Binary dosyalar pek cok standart olmayan karakterler (kontrol karakterleri) icerirler. Boyle dosyalari gondermenin yolu once standart ASCII karakterleri kullanarak bir KODLAMA yapmaktir. Kodlama sonunda binary dosya sadece ascii karakterlerden olusan, satir uzunlugu 64 karakter olan bir forma donusur. Artik bu dosyayi e-mail ile gonderebilirsiniz. Maili alan kisi bu kodlamanin tersini yaparak ascii dosyayi orijinal BINARY hale getirmelidir. Bu Binary-Ascii donusumunu yapan kodlama sistemine ENCODE ya da UUENCODE (Unix-to-Unix EnCode) denir. Ascii-Binary donusumunu yapan kodlama sistemine ise DECODE ya da UUDECODE adi verilir. UUENCODE/DECODE yapan programlar butun sistemler icin mevcuttur. Ayrica a2b/b2a, uue/uud, xxencode/xxdecode gibi programlar vardir. ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/mirrors/simtel/msdos/decode altinda DOS icin bir suru encode/decode utility var. Ayni sekilde, ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/mirrors/simtel/win3/encode altinda da windows icin bazi programlar var. ftp://ftp.bilkent.edu.tr/pub/Utils de uue/xxencode vs bulunabilir.
VM/SP sisteminde uuencode/decode donusumleri ARCUTIL programi ile yapilabilinir.
Machintosh sistemleri icin benzer binary-ascii donusumu yapan sistem BinHex'tir. Son yillarda gelistirilen yeni bir internet mail standarti MIME (Multipurpose Internet Mail Extentions) mail programlarinda gittikce daha fazla kullanilmaya baslanmistir.
2c.6 Internet uzerinden bir BITNET adresine mail gonderemiyorum. Ne yapmaliyim?
Hemen panik olmayin. Bitnet maillerini "user%node.bitnet@bitnet-gateway" seklinde yonlendirerek gonderebilirsiniz. bitnet-gateway, Turkiye icin trearnpc.ege.edu.tr 'dir. Ornek vermek gerekirse, ucgokcol@tritu adresili bir bitnet/earn kullanicisina mail gondermek icin; ucgokcol%TRITU.BITNET@vm.ege.edu.tr diyebiliriz. Yukaridaki gosterimde, bitnet mailini Ege univ. deki bitnet-internet gateway'e yonlendirdik. Ancak, normalde bulundugunuz sistemin user@falan.bitnet seklindeki mailleri otomatik olarak bir bitnet-internet gateway'e yonlendiriyor olmasi lazim.
2c.7 Internet uzerinden bir UUCP adresine mail gonderemiyorum. Ne yapmaliyim?
user%host.UUCP@uunet.uu.net ya da
user%domain@uunet.uu.net
seklinde gondermeyi deneyin.
2c.8 Gonderdigim mail yerine ulasmadan bana geri dondu. Problem ne olabilir?
Oncelikle adresi kontrol edip kendi sistem sorumlusuna sormalisiniz. Asagidaki bilgiler size bir miktar yol gosterektir.
Ne yazik ki, e-mail icin tam guvenli diyemeyiz. e-mail bir yere ulasirken pek cok domain'den gecebilir ve buralarda bazi potansiyel 'kisiler' mailleri durdurup icerigine bakabilir. Binlerce ag arasinda boyle kisiler her zaman vardir. Bu yuzden, gizli bilgiler iceren mailleri (kredi karti numarasi, sifre vb) e-mail ile gondermeyin.
Ikinci olarak, mailiniz herhangi bir sebeple yerine ulasamamissa NORMAL OLARAK size geri donmesi gerekir. Normal olarak donmesi gereken dagitilmayan mailler NORMAL OLMAYARAK bazen cyberspace'in karanliklarina gomulebilir.
Ve, size gelen maillerin 'From:' kisminda gordugunuz adres ve isim aslinda o maili gonderen kisiye ait olmayabilir. Onunla uzaktan yakindan ilgisi olmayabilir. Bazi mailer programlari bu cesit e-mail basliklarini mail gonderen kisinin kolayca degistirmesine olanak taniyabilir.
2c.10 e-mail gonderirken dikkat edilecek noktalar var mi?
2c.11 Sadece e-mail erisimim var. Ne olcude Internet servislerinden yararlanabilirim?
Sadece e-mail erisimi olanlar bazi 'Mail Server'lar araciligi ile bircok internet hizmetinden yararlanabilirler. e-mail ile FTP icin bu CSS'nin FTP kismina bakiniz. e-mail ile WWW ve Gopher erisimi de mumkundur. Gopher ile ftp kullanimi icin, gopher@bilkent.edu.tr 'ye e-mail ile help komutunu gonderin. Kullanim ile ilgili gerekli aciklamalar size gonderilecektir. Bu konuda daha fazla bilgi CSS'nin ileriki surumlerinde verilecektir.