Elektronik Aglarda en yayin servis elektronik mektup (e-mail, e-posta, e-mesaj) servisidir. Hemen hemen tum aglarden otekine e-mesaj ile ulasmak mumkundur. Her mesajda alicinin adresi, gonderenin kimligi ve adresi, mesajin konusu, imza ve mesajin metni parcalari bulunur. Gonderici ve alicinin icinde bulundugu aga gore, adreslemede bir miktar yonlendirme bilgisi gerekmektedir.
E-mesaj kullanicisinin kullanabilecegi iki onemli kavram: alias ve folder'dir. `Nickname' olarak da bilinen alias mekanizmasi cok kullanilan veya zor adresleri kolay, kisa akilda tutulabilir hale getirir. Ornegin, YavuzA.Bozer@um.cc.umich.edu yerine bozer kullanmayi herkes tercih eder. Yazismalarinizi konu veya kiminle ilgili olmasi esasina gore folder denilen nesnelerde tutabilir, gerektiginde tekrar okur, cevap verebilirsiniz. Size gelen mesajlari onceden `folder`lara yerlestiren programlar vardir( procmail, deliver). Adiniza gelen mesajlari bir baska adrese gondermekte mumkun(.forward).
Tatile gittiginizde size mesaj yazan herkese sizin onceden hazirladiginiz mesaji gonderen programlar da vardir (vacation). Mesajlarinizi postalamadan once sozluk denetiminden gecirmek de mukundur.
Internet uzerindeki iki kullanici birbirlerine bolge esasli adreslerini kullanarak e-mesaj gonderebilirler. Diger bir deyisle, adresi oldugu gibi kullanabilirler. Internet'in disindaki Bitnet, CSnet, UUCP, yada MCImail, Fidonet, ATTMail, CompuServ gibi aglarla haberlesirken gecit makinalari (gateway) kullanilir. Bunlar birden fazla ag uzerinde olan ve her birinin dilini konusan makinalardir.
Unix ortaminda kullanimi kolay mail programi olarak Elm, Pine ve MH'den bahsedebiliriz. Pine degisik isletim sistemleri icin `binary' olarak bulunabilir. MH kucuk kucuk bir cok parcadan olusur ve bunlari baska islerin arasinda kullanabilirsiniz. PC ve Mac kullanicilarina kendi dogal ortamlarinda posta islemlerini sunmak munkundur. pop ve imap protokolleri eudora, pine gibi yazilimlar bu isi gorur.
E-mail (e-posta, e-mektup) en temel ag servisi olduguna gore guvenilir, kullanimi ve erisimi kolay bir e-mail sisteminin kurulmasi ve surdurulmesinin onceliginin yuksek tutulmasi gerekir.
Mail sistemi icin kulanilan bir kac farkli model var: kurumun tum mektuplarin ayni yerden gidip ayni yere gelmesinden, her makinadan cikan mektuplarin adres olarak o makinayi gostermesi iki uc sistem olarak alinabilir. Kurumun yapisi ve gereksinime gore uygun bir model uzerinde anlasmak gerek. Bilgisayarlarla gelen `configurasyon' her zaman en iyisi degildir. sendmail konfigurasyonu ciddiye alinmasi gereken biraz da karmasik bir istir.
Ornegin Bilkent'te, her alt domainde kullanici acisindan makinalar ayni davranisi gosterirler: her hangi bir makinadan mail okuyup gondermek ayni etkiyi gosterir. Mesajlardaki adres sadece domain'a ait bilgiyi gosterir, ve tum mesajlar `MX record'in gosterdigi makinalara gelir. Birden fazla `MX record' tanimlamak iyi bir uygulamadir. `/usr/spool/mail' bir makinadan NFS ihrac edilir ve diger makinalarca yuklenir. Lisans ogrencileri disindaki kullanicilari icin user@bilkent.edu.tr adresi de gecerlidir. Merkezdeki domain disindaki kullanicilarin mesajlari kendi domainlerine `alias' mekanizmasiyla aktarilir.
Kurum icinde haberlesmeye yonelik liste ve `alias'lar kurulmasinda yarar var. Ornegin Bilkent'te bilkent-all, eng-all, ie-all, ie-fac gibi liste aliaslari, info, bilinfo, order, hotline gibi dar kapsamli aliaslar vardir. Bunlar kurum icinde bilgi akisini artirir, kurum musteri iliskilerini iyilestirir, is yukunu yayar. mail-server, listserver programlarida buyuk kurumlar icin cok anlamli olur. Bunlar musterilere kurumun dokumanlarini e-mail ile edinme olanagi saglar. Bu tip servisler, dernekler, siyasi partiler, hukumet kuruluslari ve baskalari icinde gecerlidir.