Bunlar belirli adrese gonderilen mesajlari okuyup, degerlendirip, sonuclarina gore bazi isler yapip sonucunu istenen adrese gonderen programlardir. Her birinin kendi dili vardir. Gonderilen kutugun turune ve buyuklugune gore bunlari kodlamak ve parcalamak gerekebilir. Her bir server bunu kendine gore yerine getirmekte ve kullaniciya bir miktar ozgurluk tanimaktadir.
Netserv, BITNET'e ozgu ve sadece BITNET'e ait bilgileri dagitir. BITNET listserv'i, BITNET'deki listlerin gunluk islerini yonetir ve bu arada belirli kutukleri gonderebilir. Dosyalara uye olmak ve onlar degisince haberdar olmak ya da yeni kutukleri edinmek olanagi saglar.
Kamuya acik arsivleri mesaj yoluyla dagitmak icin yazilan programlara, genellikle, mail-server denmektedir. Bunlar, kendilerine mesaj ile gonderilen komutlara cevap verirler, istenilen kutukleri gonderirler. Gerektiginde kodlayip, parcalara bolerler. Cok buyuk olmamak kaydiyla, tum directory'u bir buyuk kutuk olarak gonderme yetenekleri vardir (tar.z, .zip ya da .zoo gibi). BITNET uzerindeki trickle da benzeri bir yapiya sahiptir. Bir onemli farki, arsivinde kutukleri tutmak yerine, kutuklerin bir listesini ve kucuk bir kase (`cache') tutmasidir. Bunlarin bir kisminin, bir haber verme servisi de vardir: yeni gelen kutukleri haber verirler. Trickle, msdos arsivlerine erisim olanagi saglar; daha cok VM dunyasi dusunelerek planlanmistir. Baslamak icin trickle@trearn.bitnet'e /HELP yada /yardim komutunu gondermek yeterlidir. Trickle'in iki temel komutu /pddir <directory> ve <directory>file /pdget (options'dir. Istenilen dosyalara abone olmak mumkundur.
Bilkent te boyle bir servis var: bilserv@trbilun.bitnet ve mail-server@bilkent.edu.tr adiyla calismaktadir. Baslamak icin su komutlari bu adreslere gondermek yeterlidir:
begin
reply kullanici-adresi
send help
send bilkent-arsiv.txt
send inet2.txt
end
kullanici-adresi'nin .bitnet veya .tr'i icermesi gerekir. Bu dokumanda dosya-adi seklinde belirtilen dosyalari bilserv kanaliyla alabilirsiniz.
Kamuya acik arsivlerin cok azina `mail-server'le erismek mumkun. Internet uzerinde bunlara ftp kaynakli servislerle erismek mumkunse de, BITNET uzerinden bunlara erismek mumkun degildir. Bu nedenle, e-mesaj yoluyla ftp programi kullanilir. Bitftp denilen bu programda kullanici, bir ftp oturumundaki komutlari onceden yazip gonderiyor, bitftp onun adina bu isi yapiyor, tutanaklari ve istenen kutukleri uygun buyukluk ve formatta kullaniciya gonderiyor. DEC'in de benzeri bir servisi var. PC ve Unix uzerinde calisan `batchftp' programi da ayni mantikta calismaktadir.
Bilserv'de benzeri bir yetenek var. Ozellikle Numerik Analizcilerin arsivlerini tutan ve e-mail yolu ile yazilimlari gonderen netlib programi research.att.com, ornl.gov, nac.no ve baska yerlerde netlib adi altinda, statlib@temper.stat.cmu.edu adi altinda istatistik, tuglib@science.utah.edu adi altinda ilgili nesneler, reduce-netlib@rand.org adi altinda ise reduce'la ilgili nesneleri dagitmaktadir. Bu adreslere send index demek baslamak icin yeterlidir. Tabii ki bunlara ftp, gopher ve wais ile erismek mumkundur.
Soz konusu yazilimlari 60'a Prime Time Freeware firmasindan 2 CD-ROM olarak almak da mumkundur. Bu diskler; ayrica X11 gibi baska `Public Domain' yazilim icerir. X11 istemi altinda calisan xnetlib programi netlib yazilimlari disinda Performance Database'ine ve SIAM'in uye listelerine erisimi saglamaktadir.
Gopher ve WWW servislerine de e-mail ile erismek mumkundur. WWW icin webmail@curia.ucc.ie adresine e-mail icinde isteginizi GO URL formatinda gondermelisiniz. Ornegin [1]'i .txt formatinda almak icin: GO http://www.bilkent.edu.tr/prv/ftp/INFO/Turkce/Internet/inet2.txt komutunu gondermek yeterli olacaktir.
GopherMail ise gopher dokumanlarini kullaniciya gonderir. Bazi serverlar:
Bu adreslerden herhangi birine `Subject' de `` help'' mesaji gonderirseniz ilgili dokuman gelir. Bos bir mesaja ilgili gopher'in ilk menusu gelir; siz istediginiz satiri `X'le isaret edip gene ayni adrese gonderirsiniz.