Linux Kurulum-NASIL Mustafa Bodur , mustafa@compclup.ceng.metu.edu.tr Gorkem Cetin , e077245@orca.cc.metu.edu.tr Halil Erensu , halil@compclup.ceng.metu.edu.tr Sertan Girgin , sertan@compclup.ceng.metu.edu.tr Bedri Ozgur Guler , bedri@compclup.ceng.metu.edu.tr Surum 1.0 , 2.11.1996 Bu belge Linux yazilimini populer Slackware dagitimi ile (surum 2.0.x) nasil elde edip kurabileceginizi anlatir. 1. Giris Linux, UNIX'in 80x86 makineleri icin tamamen ucretsiz olarak dagitimi yapilan bir turevidir. Su an icin cok genis bir program yelpazesine, ki bunlara X Window, Emacs, TCP/IP baglantilari da dahil, sahiptir. Bu belge sizin daha onceden Linux hakkinda bilgi sahibi oldugunuz dusunulerek hazirlanmistir. 1.1 Ek bilgi kaynaklari Linux hakkindaki temel bilgi kaynaklarindan birisi Linux CSS belgesidir. Bu belge ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite/docs/FAQ adresinde tutulmaktadir. Bu belgede yeni kullanicilar icin mutlaka bilinmesi gereken, soru-cevap seklinde bilgiler vardir. Ayrica ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite/docs adresinde diger bircok belge, ki bunlara INFO-SHEET ve META-FAQ da dahil bulabilirsiniz. Haber gruplarindan comp.os.linux.help comp.os.linux.announce bakmaniz yararli olabilir.Linux NASIL arsiv belgelerini ftp://compclup.ceng.metu.edu.tr/pub/tr-ldp/NASIL adresinde bulabilirsiniz. Linux Dokuman Projesi dagitimi tamamen ucretsiz belgelerden olusmaktadir. ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite/docs/LDP adresinde bunlarin ingilizce guncel surumlerini bulabilirsiniz. Ayrica bu belgeler hakkindaki diger dusunce ve yorumlarinizi tr-ldp@metu.edu.tr listesine yazabilirsiniz. Listeye uye olabilmek icin mesaj kisminda , subscribe tr-ldp isim soyisim yazili bir e-postayi listserv@metu.edu.tr adresine gondermeniz yeterlidir. 2. Donanim Gereksinimleri Bu konuda genis bilgiyi yukarida verilen adreslerden alabileceginiz Linux Donanim-NASIL belgesinde bulabilirsiniz. Donanim ihtiyaci kisaca soyle ozetlenebilir: Bir 386SX den Pentium'a kadar herhangi 80x86 uyumlu ISA, EISA veya VESA yerel veri yolunun kullanan bir makine (simdilik) isinizi yapar. Su an icin IBM PS/2 bilgisayarlarda kullanilan Microchannel (MCA) mimarisi desteklenmiyor. Bircok PCI veri yolu desteklenmektedir (daha fazla bilgi icin Linux PCI NASIL belgesine bakiniz). Matematik islemcisine ihtiyac duyulmamakla beraber sisteminizde matematik islemci olmasi islerinizi (ornegin X-term) hizlandiracaktir. REB (Rasgele Erisimli Bellek,RAM) konusunda ise sunlar soylenebilir:En az 4MB'a ihtiyaciniz olacaktir. Teknik acidan Linux 2MB bellek ile de calisabilir ancak cogu program (kurulum asamasinda dahi) 4MB isteyecektir. Tabii ne kadar cok belleginiz olursa o kadar da rahat isleyeceginizi de unutmayin. Ozellikle de X-Window kullanmayi dusunuyorsaniz sisteminizde en az 8, ideal (simdilik) olarak da 12MB bellek bulunmasi iyi olacaktir. Bircok Linux uygulamasini calistirabilmek icin AT-standart denetleyicisi ile bir sabit diske ihtiyaciniz olacaktir. Su anda tum MFM, RLL ve IDE surucu ve denetleyicileri desteklenmektedir. Ayrica bircok SCSI surucu ve bagdastirici (adapter) da desteklenmektedir. Bu konuda daha fazla bilgiyi Linux SCSI-NASIL belgesinde bulabilirsiniz. Disket surucu olarak 5.25" kullanabilirsiniz ama bugun cogu programlarin kurulum ve isleme asamasinda 3.5" disket surucusu gerekmektedir. 5.25" disket suruculer sadece Linux'un kurulumu ve de bakimi icin yeterli olabilir. Ayrica sabit diskinizde bol miktarda bos alan da gereklidir. Bu rakam kullanmayi dusundugunuz programlara degisiklik gosterir. Bircok programlar kurulum asamasinda 40 ile 80MB arasi bir sabit disk boslugu gerektirir. Bu alan program, takas dosyasi, kullanicilar icin gerekli boslugu ve diger gerekli dosyalari icermektedir. Linux'u 10MB bir disk boslugu ile calistirabilirsiniz ama 100MB'lik bir disk boslugu Linux'u hakkini vererek kullanmaniz icin yeterlidir. ileride bu konuya tekrar deginilecektir. Linux diger isletim sistemleri ile de calisacaktir; hatta Linux'ten DOS dosyalarina erisip bazi programlarini calistirabilirsiniz. Kisaca diskinizi bolumlerseniz Linux diger isletim sistemleri ile bagimsiz bir sekilde calisabilir. Linux,Windows 3.1 gibi baska bir isletim sistemine ihtiyac duymaksizin calisabilir. Bu konulara daha sonra detayli olarak deginilecektir. Monitor icin de Hercules, CGA, EGA, VGA, veya SVGA ekran kartlarindan birini kullanabilirsiniz. Baska bir deyisle DOS altinda isleyen bir ekran karti Linux altinda da mutlaka isler. Ancak X-Window calistirmayi dusunuyorsaniz bazi kisitlamalarla karsilasacaksiniz. Bu konu Linux XFree86-NASIL belgesinde ayrintili olarak anlatilmaktadir. Baska bir deyisler Linux'un minumum kurulum gereksinimleri herhangi bir MS-DOS veya MS-Windows sisteminden fazla olmayacaktir (ozellikle de Windows-95'ten). 386 veya 486,4MB'lik bir sistem ile Linux'unuzu rahatca calistirabilirsiniz. Bugune kadar edinilen deneyimlere gore Linux 386/16 MHz hizda bile rahatca calistirilabilmektedir. Tabii X-Window veya yogun islem gerektiren islerinizde bu rakamlar yetersiz kalacaktir. Yine de ne kadar guclu bir sisteminiz olursa o kadar rahat calisabilirsiniz. 3. Linux'un temini Bu bolumde Linux'un hangi kaynaklardan elde edilebilecegi uzerinde durulacaktir. 3.1. Linux dagitimi hakkinda Linux'u kurmadan once erisilebilenler arasinda hangi surumu kullanacaginiza karar vermeniz gerekecektir. Linux tek bir kurum tarafinda gelistirilmedigi icin bircok farkli surumu bulunmaktadir. Bunlarin herbirinin kendine has ozellikleri icin ayri belgeleri bulunmaktadir. Linux'un farkli surumleri cesitli FTP servislerinde bulunmakla beraber posta araciligi ile de disket, kaset ve CD-ROM halinde elde edilebilir. Linux Dagitim-NASIL belgesinde Linux sisteminin hangi FTP adreslerinden, ve posta ile nasil elde edilebilecegi hakkinda gerekli bilgiler bulunmaktadir. Bu NASIL belgesinde bahsedilen Linux surumu Patrick J. Volkerding (volkerdi@mhd1.moorhead.msus.edu) tarafindan duzenlenmistir. Bu surum (tabii bu NASIL belgesi hazirlanirken) en guncel olanlardan birisidir. Bu surum X-Window, TeX ve diger uygulama programlarini icermektedir. Slackware dagitimi disk setlerinden olusmaktadir. Bu takimlardan herbiri farkli bir program grubu icermektedir. Ornegin 'd' seti derleyici ve diger uygulama gelistirme araclarini icermektedir. Bu ayrim ile ilgilendiginiz alandaki programlari sisteminize (sonra da) kurabilirsiniz. Diger Linux surumleri hakkinda daha detayli bilgi LDP (Linux Belgeleme Projesi), Linux Installation and Getting Started dokumanlarinda bulunabilir. Ayrica Dunya ustundeki cesitli ulkelerde bu konu ile ilgili FTP sitelerinde bulunabilir. Turkiye'de bu esas olarak ftp://compclup.ceng.metu.edu.tr/pub/tr-ldp/NASIL adresinde Dagitim-NASIL dosyasindan alinabilir. 3.2. Slackware Disk Alani Gereksinimleri Ne yazik ki, Slackware hangi setinin tam olarak ne kadar disk gereksinimi oldugunu icermiyor ancak kisaca su ornek verilebilir: A disket setini tamamen kurmak icin en az 7MB disk bosluguna ihtiyaciniz olacaktir. Ayrica (tahmini) herbir disket setinin 2-2.5MB disk bosluguna ihtiyaci olacagini soyleyebiliriz. Disket serilerini asagidaki gibi ozetleyebiliriz: A Temel Sistem: Bu set 1.0.9 Linux cekirdegi (Kernel) uzerinde yapilandirilmis olan bazi temel programlari calistirmamizi saglar. Bu cekirdek yeni bir dosyalama sistemi kullanmaktadir (FSSTND). Slackware'in sadece bu bolumu 1.2MB'lik disketlere sigabilecek sekilde hazirlanmistir. Ancak Slackware'in diger bolumleri boyle degildir. Yine de Linux'unuzu kurup calistirabilirsiniz. AP Term, joe, jove, ghostscript, sc, bc, ispell ve yardim dosyalarini iceren uygulama ve metin dosyasi. D Program gelistirme. GCC/G++/Objective C 2.5.8, make(GNU ve BSD), byacc, GNU bison, flex, 4.5.26 C kutuphaneleri, gdb, surum 1.0.9'in cekirdek kaynak kodu, SVGAlib, ncurses, clisp, f2c, p2c, m4, perl ve diger bircok programi icermektedir. E GNU Emacs 19.25 F Cokca Sorulan Sorular-FAQ ve diger yardimci belgeler. I GNU yazilimi icin yardim dosyalari. Emacs ve info ile okunabilecek bicimde hazirlanan ve bircok program hakkinda bilgi iceren dosyalar. N Ag Yonetimi. TCP/IP protokolleri (iletisim kurallari) ,UUCP, mailx, dip, deliver, elm, pine, smail, cnews, nn, tin, trn ve diger haberlesme araclari iceren set. OOP Nesneye Yonelik Programlama. GNU Smalltalk 1.1.1, Smalltalk'in X arabirimi (STIX) Q Alpha cekirdek kaynak kodu (surum 1.1.18) TCL Tcl, Tk, TclX, blt, itcl. X Surum 2.1.1'in libXpm, fvwm1.20 ve xclock eklenmis XFree86 taban sistemi. Y Cesitli oyunlar. BSD oyun koleksiyonu ve metin tabanli terminaller icin Tetris Bu disk setlerinden sadece 'a' Linux icin zorunludur. Fakat en azindan a, ap ve d setlerini yuklemeniz onerilir. X-Window calistirmayi dusunuyorsaniz 'x' disketini de kurmalisiniz. 3.3 Slackware'in Posta ile Temini Slackware'i Internet yaninda posta yolu ile de elde etmek mumkundur. Bu bolum Internet uzerinden Slackware'in elde edilisini anlatmaktadir. Posta ile temin icin gerekli adresler ftp://ftp.metu.edu.tr FTP sitesinde /pub/linux/sunsite/docs/HOWTO dizininde bulunabilir. 3.4 Slackware'in Internet Uzerinden Temini Slackware'in Linux surumu Dunya ustunde bircok FTP sitesinde tutulmaktadir. Linux META-CSS listesi Linux'un FTP sitelerinin adreslerini vermektedir. Turkiye'de ODTU FTP sitesinde bu dosyalar tutulmaktadir. Turkiye FTP yansisi: ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite/distributions/slackware ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/tsx/packages/slackware Ayrica ABD'deki yansilari : ftp://sunsite.unc.edu/pub/Linux/distributions/slackware ftp://tsx-11.mit.edu/pub/linux/packages/slackware ftp://ftp.cdrom.com/pub/linux/slackware Burda verilen ftp.cdrom.com adresi Slackware'in resmi yansisidir. Yine de ODTU yansisi surekli olarak guncellenmektedir (birkac gunluk araliklarla). Internet uzerindeki trafigi azaltilmasi, maliyet ve zaman kaybi gibi konulardan dolayi Turkiye'deki yansilari kullanmaniz onerilir. 3.4.1 Dosyalari indirme Dosyalari asagida listenen ftp servislerinden indirmelisiniz. Dosyalari cekerken ikili modda almayi unutmayin. ftp://ftp.metu.edu.tr/pub/linux/sunsite/distributions/slackware/slakware * Cesitli BENIOKU dosyalarini ve SLACKWARE.SSS (Sikca Sorulan Sorular) gibi dosyalari herseyden once bir kez okuyunuz. Biliyorsaniz bile degisiklikleri ogrenmeniz gerekebilir. Bir seyler yapmaya ugrasip yapamayip yine dokumani okumak zorunda kalabilirsiniz. * Bootdisk: Bir acilis disketi dosyasina ihtiyaciniz olacak. Bunu bir diskete yazdirarak acilis disketini (bootdisk) olusturacaksiniz. Eger 1.44 megabayt'lik (3.5'luk) disket surucunuz varsa bootdsks.144 dizini altindaki dosyalardan kullanmaniz gerecektir. Eger 1.2 magabayt'lik surucunuz varsa (5.25'lik) bootdsks.12 dizini altindakilerden secmeniz gerekecektir. Hangi acilis disketini kullanacaginizi README (varsa BENIOKU) dosyasinin klavuzlugunda secmeniz gerekecektir. Asagidakilerden dosyalardan birine ihtiyaciniz olacak.(Bu dizinlerde bulunan READ.ME dosyasinda, bootdisk imajlarinin en guncel hallerinin listesi vardir.) bare.gz Bu acilis dosyasinda sadece IDE disk suruculeri vardir. (SCSI , CD-ROM ve network destegi bunda yoktur.) Bunu sadece IDE diskiniz varsa ve CD ya da ag uzerinden kurmayacaksaniz kullanin. xt.gz Bu acilis disketinde sadece IDE ve XT sabit disk suruculeri vardir. cd.gz IDE diskler ve SCSI olmayan CD'ler icindir. Bununla SCSI olmayan CD uzerinden kurmak icin kullanin. cdscsi.gz IDE diskler, SCSI sabit diskler ve SCSI olmayan CD suruculerini icerir. scsi.gz IDE diskler, SCSI sabit disk ve SCSI CD suruculerini icerir. net.gz IDE sabit disk ve TCP/IP network destegi vardir. Bunu sadece yukleme isini network uzerinden NFS ile yapacaksaniz kullanin. scsinet.gz IDE ve SCSI sabit diskler, SCSI CD-ROM'lar ve ag destegi icerir. Bunu bare.gz yada digerleri size gore degilse ilk olarak denemelisiniz. Makinanizin yapisina gore usteki bootdisk imajlarindan sadece birine ihtayaciniz olacak. Makinazin uzerindeki donanima gore bazi cakismalar mumkun oldugundan en basta donanim cakismalarini bulup duzenlemek yerine sadece onemli suruculerin oldugu bare.gz yada scsi.gz dosyalarini, eger baska suruculere mutlaka ihtiyaciniz yoksa kullanmanizi tavsiye ederim . * Rootdisk : Buda yine yukleme sirasinda gerek olacak bir disket. Tipki bootdisketinde oldugu gibi 1.44 MB lik yada 1.2 MB'lik surucu tipine gore rootdsks.144 ve rootdsks.12 dizinleri (directory'leri ) altinda bulacaksiniz. Asagidaki root disk goruntulerinden sadece birine ihtiyaciniz olacak. color144.gz : Renkli menulu bir kurulum diskidir. Pek cok kullanici bunu kullanir. umsds144.gz : Bununla diskinizi yeniden ayirmaya gerek duymadan zaten bulunmakta olan MS-DOS dosya sisteminin uzerinde olan bir dizinin uzerine UMSDOS dosya sistemini kurmanizi saglayacaktir. Bunun ne oldugu yada nasil yapilacagi bu bolumde anlatilmayacak ama daha sonra deginilecek. tty144.gz : 1.44 disket surucusu olan bilgisayarlar icin bir yukleme disketidir. Tavsiye edilen color144.gz'i kullanmanizdir ama sorunla karsilastiginiz takdirde bunu kullanabilirsiniz. umsds12.gz : Adindan tahmin edilebildigi gibi 1.2'lik disket suruculer icin UMSDOS dosya sistemini iceren kurulum disketidir. tty12.gz : Yine adindan anlasildigi 1.2 suruculer icin terminal gorunuslu kurum disketidir. tty144.gz icin onerilenler 1.2 icin de gecerlidir. RAWRITE.EXE : Bu DOS programi bir dosyanin icerisindeki dogrudan diskete yazar. Bunu yine bootdisk ve rootdisk goruntulerini diskete kaydetmekte kullanacaksiniz. Bu programin da install dizini altinda yada util dizini altinda olmasi muhtemeldir. rawrite.exe : Bu programi DOS uzerinden bootdisk ve rootdisk olusturmak icin kullanmaniz gerekecektir. Eger yakininizda disket surucusu olan bir linux varsa dd komutunu kullanarak goruntu dosyalarini diskete kaydedebilirsiniz. Nasil yapilacagini dokumanlara (man) bakarak ya da bilen birine sorarak ogrenebilirisiniz. slakware/a1, slakware/a2, slakware/a3 ve slakware/a4 dizinleri altindaki dosyalar Slackware dagitiminda``a'' setinin dosyalaridir ve kurulum icin gereklidir. Daha sonra bunlari yukleme icin disketlere kopyalayacaksiniz. (yada sabit diskinizden de kurabilirsiniz) Unutmamaniz gereken bir sey var ki o da ; dosyalari ait olduklari dizinlerde tutmalisiniz. Bu dosyalari ftp ile cekerken eksik almamaya dikkat edin. ``mget *.*'' seklinde almak yerine ``mget * '' almak gerekir. 3.4.2 Kurulum Metodu Slackware dagitimi size cok cesitli yukleme alternatifi sunar. En populer yukeleme sistemi sabit disk uzerinden yuklemedir. Yine populer olan diger bir yukleme sekli ise disketlerle yuklemedir. Ayrica Slackware'i; TCP/IP networku altinda NFS ile bindirerek (mount) de yapabilirsiniz. Bunun nasil yapilabilecegi bu dokumaninin kapsami disinda tutulmaktadir. Bu nedenle bir baska ``NASIL''dokumaninda kapsamli anlatilmaktadir. Simdi ilk olarak nasil boot ve root disketlerinin hazirlanacagi anlatilacak. Ardinda sabit diskten yada disketten yukleme icin neleri hazir etmeniz gerekecegini anlatacagiz. 3.4.2.1 Boot ve Root Disketlerini Hazirlama Ne tur yukleme yaparaksaniz yapin (Disketlerden, sabit diskten, NFS uzerinden) ilk olarak indirdiginiz rootdisk ve bootdisk goruntulerinden rootdisk ve bootdisk olusturmaniz gerekecek. Bunun icin RAWRITE.exe dosyasini kullanacaksiniz. RAWRITE.EXE ile goruntu programlarini diskete yazmak icin formatli 2 diskete ihtiyaciniz olacak. Disketler uzerinde hatali sektorlerin olmamasi icin yeni disketler kullanmaniz iyi olur. Her sey hazir olunca; C:>RAWRITE komutunu verin. Size yazilacak dosyayi ve nereye yazilacagini soracaktir. Burada yazilacak dosyanin ismini (ornek olarak BARE.GZ) ve surucunuzun ismini (ornegin A:) gireceksiniz. Bundan sonra sectiginiz dosya blok blok diskete yazilacak. Bu islemi bootdisk'i olusturduktan sonra rootdisk (ornek color.gz) icin de tekrarliyacaksiniz. Bir de unutmaniz gereken bir konu var - rawrite isleminden sonra bu iki disket DOS tarafindan okunamayacaktir. DOS'ta boyle bir hatayla karsilasirsaiz sasirip panik yapmayin. 3.4.2.2 Harddiskten Yukeleme icin Yapilmasi Gerekenler Eger sabit uzerinden kurulumu dusunuyorsaniz (ki diskete gore cok daha hizli ve guvenilir olacaktir) diskinizde bir MS-DOS bolumu olmalidir. (Yani makinanizda MSDOS isletim sistemi olmali) Not: Eger slackware'i MSDOS bolumunden yuklemeyi dusunuyorsaniz, disk bolumunuzun DoubleSpace, Stacker yada bunlara benzer bir disk sikistirma programi ile sikistirilmis olmamasi gereklidir. Su an icin Linux sikistirilmis MS-DOS bolumlerini okuyamiyor. Dosyalari sabit diske kopyalamak icin bir dizin yaratin. C:>MKDIR SLACKWAR Bu dizin altinda A1, A2 gibi kuracaginiz setler icin altdizinler acmaniz gerekiyor. Bu altdizinlerin altina o dizinde bulunmasi gereken dosyalari kopyalamali, ya da ftp ile indirmelisiniz. Simdi dosyalari yukleme icin hazirsiniz. ``Dosyalari Yukleme'' bolumune atlayabilirsiniz. 3.4.2.3 Disketlerden Yukleme Eger Slackware'i sabit disk yerine disketlerden yuklemek istiyorsaniz indirdiginiz her Slackware disketi icin bir bos, formatli, high-density diskete ihityaciniz olacak. A seti (A1 den A4) hem 3.5'luk hem de 5.25'lik disketelere konabilmesine ragmen diger setleri 3.5'luk disketler uzerinde olmak zorundadir. Eger sadece 5.25 disket surucunuz varsa ya birinden 3.5'luk surucu odunc alin ya da bir onceki bolumde anlatilan sabit diskten yuklemeyi uygulayin. Diskeleri olusturmak icin yapmaniz gereken sadece Slackware dizininden disketlere kopyalama yapmak. Bunu dos'taki copy komutu ile C:>COPY A1* A: seklinde yapabilirsiniz. Bu komutla A1 altinda bulunan tum dosyalari diskete kopyalamis oldunuz. Bu islemi yuklenmesi gereken ya da yuklenmesini istediginiz tum setler icin tekrarlamaniz gerekecek. Bu dosyalar uzerinde degisiklik ya da herhangi bir islem yapmaniz gerekmiyor. Sadece yapmaniz gereken onlari DOS disketlerine kopyalamaniz. Slackware kurulumu sirasinda bunlar sizin kullanacaginiz sekle otamatik olarak getirilecektir. 4. Yazilimi Kurmak Bu bolumde sisteminizi Slackware kurmak icin nasil hazirlayacaginiz ve nasil kurulum yapacaginizi anlatacagiz. 4.1. Yeniden Bolmeleme (Repartitioning) Bircok sistemde, sabit surucu MS-DOS, OS/2, vb. icin onceden bolumlere adanmistir. Bu bolumleri Linux'a yer acmak icin yeniden boyutlandirmalisiniz. NOT: Eger umsdos rootdisklerinden birisini kullaniyorsaniz, Slackware'i MS-DOS bolumunuzde bir dizine kurabilirsiz. (Bu MS-DOS bolumunden kurulum yapmaktan farklidir.) Bu durumda, MS-DOS bolumunde bir dizinin Linux dosyasistemi gibi davranmasini saglayan "UMSDOS dosyasistemi"'ni kullanirsiniz. Boylece, surucunuzu yeniden bolmelemeniz gerekmez. Bu metodu kullanmayi sadece, surucunuzde dort bolme varsa ve yeniden bolmeleme dert yaratiyorsa oneriyorum. Ya da Slackware'i, yeniden bolmelemeden once denemek istiyorsaniz bu iyi bir yontemdir. Ancak bircok durumda burada anlatildigi gibi yeniden bolumlemelisiniz. Eger UMSDOS kullanmayi planliyorsaniz, tek basinasiniz - burada detayiyla anlatilmayacaktir. Su andan itibaren UMSDOS kullanmadiginizi ve yeniden bolumlendirme yapacaginizi varsayiyoruz. Bolme, sabit surucunuzun bir isletim sisteminin kullanimi icin ayrilmis bolumudur. Eger sadece MS-DOS kuruluysa, sabit surucunuzde buyuk ihtimalle tek bolme, tamamiyle MS-DOS, vardir. Bunula birlikte Linux kullanmak icin surucunuzu yeniden bolumle meniz gerekecek, oyleki MS-DOS icin bir , Linux icin bir (veya daha fazla) bolumunuz olsun. Bolmeler uc cesittir: birincil, genisletilmis, ve mantiksal. Kisaca aciklarsak, birincil bolmeler surucunuzdeki dort ana bolmeden biridir. Eger bir surucude dortten fazla bolmeye sahip olmak istiyorsaniz bircok mantiksal bolme icerebilen geni bolme yaratmaniz gerekiyor. Verileri dogrudan genisletilmis bolme uzerinde saklayamazsiniz---sadece mantiksal bolmeler icin kutu olarak kullanilirlar. Bilgi sadece birincil ve mantiksal bolmeler uzerinde saklanabilir. Baska bir sekilde aciklarsak, bircok kisi sadece birincil bolmeler kullanir. Bununla birlikte eger surucu uzerinde dortten fazla bolmeye ihtiyaciniz varsa geni bolme yaratirsiniz. Logical bolmeler daha sonra genisletilmis bolmenin uzerinde yaratilir ve boylece her surucu icin dortten fazla bolmeniz olur. Bu arada Linux'u sisteminizdeki ikinci bir surcuye kolaylikla kurabilirsiniz. Sadece, Linux bolmeleri yaratirken asagida detayli sekilde anlatildigi gibi uygun aygit ismini belirtmeniz yeterlidir. Surucunuzu yeniden bolmelemeye donersek: Bolmeleri yeniden boyutlandirmayla ilgili sorun bolmelerdeki verileri silmeden bu isi kolayca yapmanin bir yolu olmayisidir. Bu sebeple sisteminizin tumden yedegini almaniz gerekecek. Bir bolmeyi yeniden bo yutlandirmak icin basitce bolmeyi (veya bolmeleri) siler ver daha kucuk boyutlarla yeniden yaratiriz. NOT: MS-DOS icin FIPS isimli, diskteki bilgilere zarar vermeyen bir disk yeniden bolmeleyicisi mevcut. sunsite.unc.edu'da /pub/Linux/system/Install dizininde bulabilirsiniz. FIPS, bir disk optimizer (Norton Speed Disk vb.) ve biraz sansla MS-DOS bolmelerinizi uzeri ndeki verileri yoketmeden boyutlandirabilmelisiniz. Yine de bunu denemeden once sisteminizin tumden yedegini almaniz onerilir. Eger FIPS kullanmiyorsaniz, bolmeleri degistirmenin klasik yolu FDISK programidir. Ornegin, MS-DOS'a adanmis 80 meg sabit surucunuz oldugunu varsayalim. bunu ikiye bolmek istiyorsunuz---40 meg MS-DOS, 40 meg Linux icin. Bunu yapmak icin, MS-DOS altinda FDISK'i calistirir, 80 meg MS-DOS bolmesini siler ve onun yerine 40 meg MS-DOS bolmesi yaratirsiniz. Daha sonra yeni bolmeyi formatlayabilir, yedeklerden MS-DOS yazilimlarini yeniden kurarsiniz. Surucu uzerinde 40 meg bos kaldi. Daha sonra Linux bolumunu surucunun kullanilmayan alaninda yaratirsiniz. Kisaca MS-DOS bolmelerini FDISK ile yeniden boyutlandirmak icin : 1. Sisteminizin tumden yedegimi alin. 2. FORMAT /S A: komutunu kullanarak MS-DOS acilis disketi yaratin. 3. FDISK.EXE, FORMAT.COM ve diger isinize yarayacak dosyalari (Ornegin sisteminizi yedekten eski haline getirecek yardimci programlar) bu diskete kopyalayin. 4. Sisteminizi bu disketten acin. 5. FDISK'i degistirmek istediginiz surucuyu belirterek (mesela C: veya D:) calistirin. 6. FDISK menu seceneklerini kullanarak boyutlandirmak istediginiz bolmeleri silin. Bu etkilenen bolmeler uzerindeki tum verileri yok edecektir. 7. FDISK menu seceneklerini kullanarak bu bolmeleri daha kucuk boyutlarla yeniden yaratin. 8. FDISK'den cikin ve yeni bolmeleri FORMAT komutunu kullanrak yeniden formatlatin. 9. Orjinal dosyalari yedekten geri yukleyin. MS-DOS FDISK size "mantiksal DOS surucusu" yaratma secenegi verecektir. Logical DOS surucusu yalnizca sabit surucunuz uzerinde bir mantiksal bolmedir. Linux'i mantiksal bolme uzerine kurabilirsiniz ama o mantiksal bolmeyi MS-DOS FDISk ile yaratmak istemiyorsunuz. O zaman, eger su an icin bir mantiksal DOS surucusu kullaniyor, ve onun yerine Linux kurmak istiyorsaniz, mantiksal surucuyu MS-DOS FDISK ile silmeli ve (daha sonra) yerine Linux icin mantiksal partition yaratmalisiniz. OS/2 ve diger isletim sistemleri icin kullnilan mekanizmada benzerdir. Detaylar icin o isletim sistemleriyle ilgili dokumanlara bakiniz. 4.2. Linux icin bolmeler yaratmak Surucunuzu yeniden bolmelendirdikten sonra Linux icin bolmeler yaratmaniz gerekir. Bunun nasil yapilacagini aciklamadan once, Linux altinda bolmeler ve dosyasistemleri hakkinda konusacagiz. 4.2.1. Dosyasistemleri ve takas alani (swap space) Linux, Linux yaziliminin kendisini tutacak olan kok dosyasistemi icin, en az bir bolme ister. Dosyasistemini Linux icin formatlanmis bir bolme olarak dusunebilirsiniz. Dosya sistemleri dosyalri tutmak icin kullanilir. Her sistem en azindan kok dosyasistemine sahip olmalidir. Ancak bircok kullanici birden fazla dosyasistemi kullanmayi tercih eder - dizin agacinin her onemli bolumu icin bir tane. Ornegin, /usr dizini altindaki dosyalari tutmak icin ayri bir dosyasistemi yaratmak isteyebilirsiniz. (UNIX sistemlerinde dizinleri belirtmek icin MS-DOS'da kullanilan ters bolu "\" yerine bolu "/" kullanilir) Bu durumda hem root dosyasistemi hem de /usr dosyasisteminiz olur. Her dosyasistemi kendine ait bir bolme ister. Bundan dolayi, root ve /usr dosyasistemlerinin ikisinide kullaniyorsaniz, iki Linux bolmesi yaratmaniz gerekecek. Ek olarak bircok kullanici sanal hafiza olarak kullanilan takas bolmesi yaratir. EGer makinanizda 4 megabyte hafiza ve 10 megabyte takas bolmesi varsa Linux soz konusu oldugunda 14 megabyte sanal hafizaniz vardir. Takas alani kullanirken, bir seferde daha fazla uygulama calismanizi saglayacak sekilde Linux kullanilmayan sayfalari hafizadan diske tasir. Ancak, takas islemi genelde yavas oldugundan gercek fiziksel hafizanin yerini dolduramaz. Ama cok fazla hafiza isteyen uygulamalar (X Window System gibi) eger yeteri kadar fiziksel hafizaniz yoksa takas alanina bel baglar. Neredeyse tum Linux kullanicilari takas bolmesi kullanir. Eger 4 megabyte veya daha az hafizaniz varsa, takas alani yazilimi kurmak icin gereklidir. Cok miktarda fiziksel hafizaniz olmadigi surece takas bolmesi yaratmanizi siddetle oneriyoruz. Takas bolmenizin boyutu ne kadar sanal bellege ihtiyaciniz olduguna baglidir. Genelde toplam olarak 16 megabyte sanal belleginiz olmasi onerilir. Bundan dolayi, eger 8 meg fiziksel hafizaniz varsa 8 megabyte takas bolmesi yaratmak isteyebilirsiniz. Ancak takas bolmeleri 128 megabytedan daha buyuk olamaz. Eger 128 megabytadan daha buyuk takas alani gerekiyorsa birden fazla takas bolmesi yaratmalisiniz. Toplam 16 tane takas bolmeniz olabilir. 4.2.2. Kurulum disketinden acilis 4.2.2.1 Donanim parametrelerini belirtme ilk adim Slackware bootdiskden acilis yapmaktir. Sistem acildiktan sonra su mesaji goreceksiniz: Welcome to the Slackware Linux 2.0.0 Bootkernel disk! Burada Linux cekirdegini yuklemeden once, SCSI denetleyicinizin IRQ , hafiza adresi veya surucu ozellikleri gibi cesitli donanim parametrelerini belirtme hakkina sahipsiniz. Bu Linux'in SCSI denetleyicinizi veya sabit surucu ozelliklerini taniyamamasi gibi durumlarda gereklidir. Gercekte, bircok BIOS-suz SCSI denetleyici yukleme sirasinda port adresini ve IRQ'yu belirtmenizi ister. Benzer sekilde IBM PS/1, ThinkPad ve ValuePoint makinalari surucu ozelliklerini CMOS'da saklamaz Bunu yukleme esnasinda belirtmelisiniz. Cekirdegi ozel parametre girmede yuklemeyi denemek isterseniz acilis isteminde (boot prompt) sadece enter tusuna basin. Sistem boot ederken mesajlari izleyin. Eger bir SCSI denetleyiciniz varsa, bulunan SCSI host listesini gormelisiniz. Eger, SCSI: 0 hosts mesajini gorurseniz SCSI denetleyiciniz bulunamamis demektir ve bu durumda asagidaki islemleri uygulamalisiniz. Diger yandan, hersey yolunda giderse ve donaniminiz taninmis gozukuyorsa "Rootdisk'i yukleme" bolumume gecebilirsiniz. Donanim bulmaya zorlamak icin uygun parametreleri asagidaki sozdizimini kullanarak acilis isteminde girmelisiniz: ramdisk Mevcut olan parametrelerden en yaygin olan birkaci soyle: * silindir, kafa, sektor surucu ozelliklerini belirtin. IBM PS/1, ValuePoint ve ThinkPad gibi sistemler icin gereklidir. Ornegin, eger surucunuzde 683 silindir, 16 kafa ve her iz icin 32 sektor varsa ramdisk hd=3D683,16,32 * memddr,irq BIOS-suz Future Domain TMC-8xx SCSI denetleyici icin adres ve IRQ belirtin. Ornegin, ramdisk tmc8xx=3D0xca000,5 16'lik sistemde verilen degerler icin 0x oneki kullanilmalidir. Bu sonraki tum secenekler icin gecerlidir. * memaddr,irq BIOS-suz Seagate ST0-2 denetleyici icin adres ve IRQ belirtin. * memaddr,irq BIOS-suz Trantor T128B denetleyici icin adres ve IRQ belirtin. * port,irq,dma Genel NCR5380 denetleyici icin port,IRQ ve DMA belirtin. * port,irq,scsi_id,1 BIOS-suz AIC-6260 denetleyici icin port, IRQ ve SCCI ID belirtin. Bu Adapted 1510, 152x ve SoundBlaster-SCSI denetleyicilerini kapsar. Bunlarin tumu icin, "ramdisk" ve ardindan kullanmak istediginiz parametreleri girmelisiniz. Eger bu yukleme secenekleri hakkinda sorulariniz varsa lutfen herhangi bir Linux FTP arsivinde (veya bu dokumani aldiginiz yerde) yer alan Linux SCSI-Nasil dosyasini okuyunuz. SCSI Nasil'da Linux SCSI uyumlulugu cok daha detayli sekilde aciklanmistir. 4.2.2.2. Rootdisk'i yukleme Kernel'i boot ettikten sonra, Slackware root disk'ini girmeniz istenecek: Please remove the boot kernel disk fropm your floppy drive, insert a disk to be loaded into ramdisk, and press [enter] to continue. Bu noktada bootdiski surucuden cikarmali ve rootdiski yerlestirmelisiniz. Devam etmek icin enter tusuna basin. Rootdisk hafizaya yuklenecek ve sisteme giris istemcisiyle karsilasacaksiniz. "root" olarak sisteme girin. slackware login: root # 4.2.3. fdisk kullanimi Sabit diskinizde Linux bolumu yaratmak icin "fdisk" programinin Linux surumunu kullanaca[iz. Root olarak baglandiktan sonra su komutu kullanin. fdisk Burada , Linux bolumunu yaratmak istediginiz surucunun adidir. Sabit surucu adlari sunlardir: * /dev/hda Birinci IDE surucusu * /dev/hdb ikinci IDE surucusu * /dev/sda Birinci SCSI surucusu * /dev/sdb ikinci SCSI surucusu Ornegin birinci SCSI surucusunde Linux bolumu yaratmak istiyorsaniz su komutu kullanin. fdisk /dev/sda Eger "fdisk" 'i herhangi bir secenekle beraber kullanmissaaniz "fdisk /dev/hda" yazmis sayilirsiniz. Linux bolumunu sisteminizdeki ikinci surucude yaratmak istiyorsaniz fdiski calistirirken secenek olarak sadece, IDE suruculer icin /dev/hdb, SCSI suruculer icin de /dev/sdb belirtin. Linux bolumlerinizin hepsi ayni surucu uzerinde olmak zorunda degildir. Ornegin kok dosyasistemi (filesystem) bolumunu /dev/hda uzerinde, takas (swap) bolumunu de /dev/hdb uzerinde yaratmak isteyebilirsiniz. Bunu gerceklestirmek icin fdisk'i her bir surucu icin birer defa calistirmaniz yeterli olacaktir. Fdisk'in kulanimi gayet kolaydir. "p" komutu sabit diskinizin su andaki bolumlenme tablosunu gosterir. "n" komutu yeni bir bolum yaratir ve "d" komutu da bir bolumu siler. Linux'ta bolumler ait olduklari surucunun adi taban olarak adlandirilmistir. Ornegin /dev/hda surucusundeki ilk bolum /dev/hda1, ikinci bolum /dev/hda2 gibi. Eger herhangi bir mantiksal bolumunuz varsa onlar da /dev/hda5'ten baslayarak /dev/hda6, /dev/hda7 gibi artarak adlandirilmistir. NOT: Linux disindaki isletim sistemlerinin bolumlerini Linux'un fdisk surumunu kullanarak yaratmamali veya silmemelisiniz. Yani MS-DOS sistemine ait bolumleri Linux'un fdisk surumuyle yaratmamali veya silmemelisiniz; bunun yerine MS-DOS'un FDISK surumunu kullanmalisiniz. Eger MS-DOS bolumunu Linux'un fdisk surumuyle yaratmaya calisirsaniz, kucuk bir ihtimalle de olsa MS-DOS bu bolumu tanimayabilir ya da sistem acilmayabilir. Fdisk'in kullanimina bir ornek verelim. 61693 blok kullanarak yarattigimiz tek bir MS-DOS bolumu var ve diskin geri kalani Linux icin bos durmakta. (Linux altinda bir blok 1024 bayttir. Dolayisiyla 61693 bayt 61 megabayt civarindadir). Biri takas bolumune, digeri ise kok dosyasistemi'ne ait olmak uzere iki Linux bolumu yaratacagiz. ilk olarak su andaki bolumlenme tablosunu gormek icin "p" komutunu kullanacagiz. Gorulebilecegi uzere /dev/hda1'de (/dev/hda daki ilk bolum) 61693 blokluk bir DOS bolumu. ---------------------------------------------------------------------- Command (m for help): p Disk /dev/hda: 16 heads, 38 sectors, 683 cylinders Units = cylinders of 608 * 512 bytes Device Boot Begin Start End Blocks Id System /dev/hda1 * 1 1 203 61693 6 DOS 16-bit >=32M Command (m for help): ---------------------------------------------------------------------- Bu adimdan sonra yeni bir bolum yaratmak icin "n" komutunu kullanacagiz. Linux kok bolumu 80 megabayt boyutunda olacak. ---------------------------------------------------------------------- Command (m for help): n Command action e extended p primary partition (1-4) p ---------------------------------------------------------------------- Burada bize genisletilmis mi yoksa birincil bir bolum mu yaratacagimiz soruldu. Bir cok durumda eger ki dort bolumden fazla kullanmayacaksaniz birincil bolum kullanmak isteyeceksiniz. Daha fazla bilgi icin yukaridaki "tekrar bolumlendirme" konusuna bakiniz. ---------------------------------------------------------------------- Partition number (1-4): 2 First cylinder (204-683): 204 Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK (204-683): +80M ---------------------------------------------------------------------- ilk silindir bir onceki bolumun bittigi yerden sonra baslamalidir. Bu durumda, /dev/hda1 203'uncu silindirde bitti. Dolayisiyla yeni bolumumuz 204'uncu silindirden baslamalidir. Gorulebilecegi gibi eger "+80M" yazim sekli kulanilirsa, bu 80 megabaytlik bir bolumu simgeler. Benzer bicimde "+80K" da 80 kilobaytlik bir bir bolumu ve "+80" de 80 baytlik bir bolumu simgeleyecektir. ---------------------------------------------------------------------- Warning: Linux cannot currently use 33090 sectors of this partition ---------------------------------------------------------------------- Eger bu uyariyi gorurseniz, gozardi edebilirsiniz. Bu uyarinin nedeni eski Linux dosyasistemlerinin 64 megabaytla sinirli olmasidir. Ancak yani dosyasistemlerinde bu yoktur. Dort terabayt genisliginde bolum yaratmak olanaklidir. Bundan sonra /dev/hda3'te 10 megabaytlik bir degis-tokus bolumu yaratacagiz. ---------------------------------------------------------------------- Command (m for help): n Command action e geni p primary partition (1-4) p Partition number (1-4): 3 First cylinder (474-683): 474 Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK (474-683): +10M ---------------------------------------------------------------------- Bolumlenme tablosunu tekrar goruntuleyelim. Bu bilgileri, ozellikle her bolumun genisligini bir yere kaydetmeyi unutmayin. Bu bilgilere daha sonra ihtiyaciniz olacak. ---------------------------------------------------------------------- Command (m for help): p Disk /dev/hda: 16 heads, 38 sectors, 683 cylinders Units = cylinders of 608 * 512 bytes Device Boot Begin Start End Blocks Id System /dev/hda1 * 1 1 203 61693 6 DOS 16-bit >=32M /dev/hda2 204 204 473 82080 83 Linux native /dev/hda3 474 474 507 10336 83 Linux native ---------------------------------------------------------------------- Dikkat ederseniz takas icin ayirdigimiz yerde "Linux native" yazmakta. Bu bolumun tipini "Linux swap" yapacagiz ve bu sayede kurma programi da bu bolumu dogru tanimis olacak. Bunu gerceklestirmek icin fdiskin "t" komutunu kullanacagiz. ---------------------------------------------------------------------- Command (m for help): t Partition number (1-4): 3 Hex code (type L to list codes): 82 ---------------------------------------------------------------------- Eger kod tiplerini listelemek icin "L" komutunu kullanirsaniz, goreceksiniz ki 82 Linux takas bolumunun kodudur. Degisiklikleri kaydedip fdiskten cikmak icin "w" komutunu kullanin. Degisiklikleri KAYDETMEDEN fdiski terketmek icin de "q" komutunu kullanin. Fdiskten ciktiktan sonra degisikliklerin etkin hale gecmesi icin sistem sizden, sistemi bastan yuklemenizi isteyebilir. Ancak genelde fdiski kullandiktan sonra sistemi bastan yuklemeye hic gerek yoktur cunku "Slackware" dagitimindaki fdisk surumu degisiklikleri sistem tekrar yuklenmeden etkin hale gecirecek kadar akillidir. 4.3 Takas bolumunun hazirlanmasi 4Mb veya daha az ana hafizaniz varsa, fdisk yardimiyla takas bolumu ayirin ve kurulumdan once aktif hale getirin. Eger 4Mb'dan fazla ana hafizasi olan bir bilgisayar uzerinde calisiyorsaniz takas bolumunu sadece ayirin, formatlama ve aktif hale getirme islemlerine gerek yoktur. Kurulum esnasinda 'out of memory' hatasi ile karsilasirsaniz bir takas bolumunu aktif hale getirip tekrar baslamalisiniz. Bir takas bolumunu olusturmak icin asagidaki komutu kullanabilirsiniz: # mkswap -c Yukarida "bolum", herhangi bir disk bolumunu (ornegin /dev/hda3), "boyut" ise sozkonusu disk bolumunun blok cinsinden buyuklugudur. Ornegin, /dev/hda3 disk bolumu uzerinde 10336 blokluk bir takas alani birakmak icin, # mkswap -c /dev/hda3 10336 yazilir. -c secenegi yardimiyla disk uzerindeki bozuk bloklarin tespiti ve bir daha kullanilmamak uzere isaretlenmesi mumkun olur. Disk bolumu uzerinde takas islemini baslatmak icin su komut kullanilir: # swapon Ornek olarak, takas alanimiz /dev/hda3 bolumu uzerinde ise , # swapon /dev/hda3 yazilir. Su andan itibaren 10Mb buyuklugunde ek takas hafizamiz vardir. 4.4 Yazilimin yuklenmesi Slackware dagitiminin yukleme isi gayet kolaydir. Setup komutu yardimiyla linux yuklemek icin tum islemler yapilabilir. fdisk (gerekiyorsa mkswap ve fdisk) komutlarinin ardindan su komutu ekrana yazin : # setup Bu andan itibaren ekrana renkli bir menu gelecek . Ok tuslari yardimiyla menudeki sirayi takip edebilirsiniz. 1. Addswap : fdisk ile ayirdiginiz takas bolumunu uygun sekilde formatlar ve bu bolumu kullanima acar. Setup yazilimi hangi disk bolumunun takas bolumu olarak kullanildigini otomatik olarak bulacaktir. Daha sonra (eger daha once formatlamamissaniz) sozkonusu alani formatlayacak ve bu takas alanini sistem bellegine ekleyecektir. 2. Source : Bu menu linux dagitiminin nerede aranmasi gerektigini belirler. Burada birden cok secim karsiniz cikacaktir. Disketten kuracaksaniz, hangi disket surucu kullanacaginiz sorulacaktir. Sabit disk uzerinden kurmayi planliyorsaniz, linux dagitiminin hangi disk bolumunde oldugunu yazmalisiniz. CDROM yardimiyla kurulum esnasinda, dagitici firmanin verdigi dokumanlardan yararlanin. 3. Target : LINUX'un hangi bolume yuklenecegini belirler. Bu menuye girildigi zaman LINUX'un disk formatina (ext2) sahip tum disk bolumleri gosterilecek ve iclerinden hangisine LINUX kurulmasi istenecegi sorulacaktir. Bu asamadan sonra o disk bolumu, kullanici isterse formatlanacaktir. Burada iki format secenegi vardir. Bu seceneklerin ikincisinde disk once hatalar icin tarancak daha sonra formatlanacaktir. Eger LINUX disk formatinda baska bolumler varsa bu bolumlerin kullanilmasinin istenip istenmedigi sorulacaktir. Bu sayede disk hiyerarsisinin herhangi bir kismini bu ek disk bolumleri uzerine kurmak mumkundur. Son olarak LINUX tarafindan desteklenen baska disk bolumleri varsa (Ornegin DOS) bu bolumlere LINUX altindan erisim yapilmasinin istenip istenmedigi sorulacak ve bu bolumler icin hiyerarsi icerisinde bir dizin atanmasi istenecektir. 4. Disksets : Yukaridaki secenekleri girdikten sonra sirada yuklemeniz gereken disket serileri vardir. Setup, ne tur bir kurulum metodu izleyeceginizi sorar. Eger profesyonel bir kullanici degilseniz 'normal' metodu secin. Sistem, her disk serisini tarayacak ve yazilimi kuracaktir. Her paket icin ekranda bir pencere acilacak ve paket hakkinda bilgi verilecektir. Sistem icin gerekli tum paketler kurulacak ve gerekli olmayanlar icin kullanicidan onay istenecektir. Kurulum esnasinda olusabilecek hata mesajlarina karsin uyanik olun. En cok karsilasacaginiz hata mesaji 'device full' mesaji olup sabit diskte yer kalmadigini belirtir. Bu gibi durumlarda setup komutundan cikin (control-c yardimiyla) ve daha az paket secerek kuruluma tekrar baslayin. Diger bir secenek te fdisk yardimiyla sabit disk bolumlerinizi tekrar yapilandirmak. 4.5 Kurulum Sonrasi Hersey yolunda gittiyse, bilgisayar sizden 'standart acilis disketi' yaratmak icin izin isteyecektir. Bununla yeni linuxunuzu acabileceksiniz. Acilis disketini olusturabilmek icin temiz yuksek yogunluklu MS-DOS formatli bir diskete ihtiyaciniz vardir. Bilgisayar istedigi zaman disketi surucuye yerlestirin ve bir tusa basin. Ardindan bilgisayar sabit diske LILO (linux yukleyici) kurmak isteyecektir. LILO, linux sisteminizi ve diger isletim sistemlerini sabit disk uzerinden acmanizi saglar. Bunun icin menudeki secenekleri takip edin. Eger "OS/2 Boot Manager" (OS/2 sistemi ile gelen onyukleyici) kullaniyorsaniz , LILO bu onyukleyici ile uyumlu calismak uzere yeniden yapilandirilabilir. Boylece OS/2 yukleyici uzerinden linux calistirabilirsiniz. LILO kurmadan once her turlu guvenlik onleminizi alin. LILO'nun calismadigi durumlarda MS-DOS, linux veya diger sistemlerini disketten disketten acabilmek icin mutlaka acilis disketleri yaratin. Boylece LILO hata verip sistem acilmazsa disketi kullanarak hatayi duzeltme sansiniz olacaktir. Bu adimdan sonra modem, fare ve diger bazi konfigurasyonlar yapilacaktir. 4.6 Sistemin yeniden yuklenmesi Makinayi kapatin ve LILO kurmussaniz LILO uzerinden, yoksa disket uzerinden sistemi acin. Hersey yolunda giderse sisteme root olarak girin. Artik bir Linux'unuz var! Sistemi LILO kullanarak aciyorsaniz, makinanin acilmasi sirasinda shift veya control tuslarina basili tutun. Burada bir acilis istemiyle karsilasacaksiniz. Tab tusuna basarak hangi isletim sistemiyle (MS-DOS, linux vs) devam edeceginize karar verebilirsiniz. Sistemin acildiktan ve root olarak girdikten sonra ilk yapmaniz gereken islem kendinize bir kullanici hesabi acmaniz. Bunun icin 'adduser' komutu kullanilir: # adduser Adding a new user. The username should not exceed 8 characters in length, or you may run into problems later. Enter login name for new account (^C to quit): gorkem Editing information for new user [gorkem] Full Name: Gorkem Cetin GID [100]: 100 Group 'users', GID 100 First unused uid is 511 UID [511]: 511 Home Directory [/home/gorkem]: /home/gorkem Shell [/bin/bash]: /bin/bash Password [yeni-sifre]: Information for new user [gorkem]: Home directory: [/home/gorkem] Shell: [/bin/bash] uid: [511] gid: [100] Is this correct? [y/N]: y Adding login [gorkem] and making directory [/home/gorkem] Adding the files from the /etc/skel directory: ./.less -> /home/gorkem/./.less ./.lessrc -> /home/gorkem/./.lessrc ./.bash_logout -> /home/gorkem/./.bash_logout Yeni kullanici hesabi acmak icin kullanilan 'adduser' komutu , kullanici ismi, isim ve soyad, GID (grup kimligi), UID (kullanici kimligi) gibi birtakim sorular soracaktir. Bu konularda deneyimli degilseniz, UNIX sistem yonetimi hakkinda bir kitap edinin. Simdi yeni hesabinizla sisteme girebilirsiniz. Alt F1 'den Alt F8 'e kadar olan tuslarla birden cok ekranda (sanal ekranlar) ayni anda calisabilirsiniz. Yeni hesaplarin ve root kullanicisinin sifresi 'passwd' komutu yardimiyla degistirilebilir. Acilis esnasinda makinanizin ismi /etc/rc.d/rc.M dosyasinda belirlenir. Bu dosyayi uygun sekilde degistirerek makinanizin ismini de yeniden tanimlayabilirsiniz. Makinanizin ilk ismi 'darkstar' olacaktir. Eger TCP/IP ag uzerinde calisiyorsaniz, /etc/HOSTNAME dosyasinin icerigini degistirerek makina ismi de degistirilebilir. Bunlarin disinda konfigurasyon gerektiren bircok durum vardir. Bunlar icin NET-2-NASIL dosyasini iyice okumanizi oneririm. 5. LILO konfigurasyonu Eger linux ve OS/2 ile birlikte ayni disk uzerinde calismayacaksaniz, LILO'yu oncelikli yukleyici olarak diskinizdeki diger isletim sistemlerinin acilisinda rahatlikla kullanabilirsiniz. OS/2'nin kendine ozgu onyukleyicisi oldugundan birincil onyukleyici olarak bunu kullanin, LILO'yu ise linux acmak icin calistirin. Slackware LILO kurulum islemi, bazi ozel durumlar icin yetersiz kalmaktadir. Bu gibi durumlarda dosyanin el yardimiyla konfigurasyonu gereklidir. LILO'yu degistirmek icin /etc/lilo.conf dosyasi uzerinde degisiklikler yapmalisiniz. Asagida bir LILO konfigurasyon ornegi goruluyor. Burada linux bolumu /dev/hda2 'de , MS-DOS bolumu ise /dev/hdb1'de (ikinci sabit diskin ilk bolumu) bulunuyor. # LILO, /dev/hda uzerinde kurulacak. boot = /dev/hda # Linux yuklemek icin image = /vmlinuz # Cekirdegin diskteki ismi /vmlinuz label = linux # Buna "linux" ismini ver. (acilis aninda # ekranda "linux" yazisi gorunur) root = /dev/hda2 # Kok dosya sistemi olarak /dev/hda2 kullan. vga = ask # VGA ekran modu icin kullanicidan komut bekle. append = "aha152x=0x340,11,7,1" # SCSI denetleyici icin bunu ekleyin # MS-DOS yuklemek icin other = /dev/hdb1 # MS-DOS bolumu label = msdos # "msdos" ismini ver. table = /dev/hdb # ikinci surucu icin bolumlendirme tablosu Yukarida bir ornegi gorulen /etc/lilo.conf dosyasinda gerekli degisiklik veya duzeltmeleri yaptiktan sonra /sbin/lilo dosyasini root olarak calistirin. Bu komut LILO onyukleyicisini sabit diske kuracaktir. Bundan sonra her yeni cekirdek derlemenin ardindan dosyada uygun degisiklikleri yapip ayni komutu calistirmalisiniz. Simdi sistemi sabit disten tekrar acabilirsiniz. LILO, /etc/lilo.conf dosyasindaki ilk isletim sistemini yukleyecektir. Baska bir sistemle acmak icin onyukleme menusunu ekrana getirmelisiniz. Bunun icin makina acilirken shift veya kontrol tuslarina basin. Ekrana bir acilis istemcisi gelecektir: Boot : Burada ya acilmasini istediginiz isletim sisteminin ismini yazin (ilk kurulum sirasinda MS-DOS veya linux), ya da tab tusuna basarak listeyi ekrana getirin. OS/2 kullanabilmek icin linux onyukleyicisini ikincil kullanmaniz gerekecektir. Linux'u OS/2 onyukleyicisinden acmalisiniz. Bunu yapmak icin linux sabit disk bolumunu OS/2 fdisk kullanarak yaratin. Ardindan sozkonusu bolumu FAT veya HPFS olarak formatlayin ki OS/2 taniyabilsin. Bundan sonra LILO'yu linux dosya sisteminin oldugu bolume kurun. (yukaridaki ornekte /dev/hda2). /etc/lilo.conf dosyasinin linux icin kullanilan satirlarinin son durumu su sekilde olacaktir: boot = /dev/hda2 image = /vmlinuz label = linux root = /dev/hda2 /sbin/lilo dosyasinin calistirilmasinin ardindan OS/2 onyukleyicisine linux bolumunu tanitin. Benzer yordamlari, sorun cikaran isletim sistemleri icin de kullanabilirsiniz. 6. Son soz Diger NASIL dokumanlarina uygulanan tescil haklarinin tamami bu dosya icin de gecerlidir. Yeni linux'unuzla yeni hayata!